Wie wordt de nieuwe Italiaanse premier?

Na een roerige periode gaan de Italianen op 24 en 25 februari 2013 naar de stembus om een nieuw parlement en een nieuwe regering te kiezen. Wij volgen de komende weken de campagne op de voet. Hier een korte analyse van de drie belangrijkste kanshebbers op het Italiaanse premierschap.

Kanshebber 1: Pier Luigi Bersani
Bersani is de kandidaat-premier van een centrumlinkse coalitie bestaande uit vier linkse partijen waarvan de Partito Democratico de grootste is. Volgens de laatste peilingen maakt hij het meeste kans op het premierschap. Momenteel staat zijn coalitie op 38%-41% in de peilingen.

Retorisch gezien is het niet een verademing. De beroepspoliticus die vier keer minister was en ook zitting had in het Europees Parlement, kan wel bogen op veel ervaring. Zowel in de nationale maar ook in de internationale politiek.

De oud-communist is een politicus in de traditie van de activistische Italiaanse progressieve partijen. Hij is gewend aan lange monologen en is gewend om lang uit te wijden tijdens interviews op radio en televisie. Dit maakt hem voor de neutrale kiezer wat gedateerd en wellicht flets. Maar tegenover een tegenstander als Berlusconi kan hij zich juist presenteren als goed alternatief. Voordeel voor Bersani is dat hij de interne partijverkiezingen overtuigend won van de talentvolle en jonge burgemeester van Florence Matteo Renzi. Dit maakt hem de onbetwiste leider van de linkse coalitie.

In het debat komt hij iets sterker uit de bus, maar hij heeft veel woorden nodig. We mogen zeggen: te veel om zijn punt te maken. Als hij een jongere en makkelijk pratende tegenstander heeft, kan dat lastig worden. Hij komt wel over als een degelijke en serieuze staatsman, vooral door zijn rustige dictie, en hij is wars van veel grappen en grollen tijdens openbare optredens.

Kanshebber 2: Silvio Berlusconi
Berlusconi is de leider van de volgens de peilingen tweede partij van het land. De Popolo della Liberta (Volk van de Vrijheid). Hij is een verbond aangegaan met de Noordelijke partij Lega Nord en de Zuid-Italiaanse Popolo del Sud. Het is nog onzeker wie de premier wordt van deze coalitie. Na de deal met de Lega Nord zou Berlusconi bereid zijn om minister van financiën te worden en de post van premier aan zijn opvolger Angelino Alfano te geven. Maar de Lega Nord is het niet nog niet mee eens. Wordt vervolgd! In de peilingen staat deze coalitie op 26-28%. Hij is het meest gestegen in de peilingen en is de beste campaigner.

Berlusconi is een politicus die al sinds zijn intrede in de Italiaanse politiek in 1994 bekend staat als een controversiële man. Ondanks zijn grote verkiezingssucces in het verleden wist hij vaak de toorn van anderen (in binnen- en buitenland) op te roepen door foute grappen en beledigingen te uiten tijdens debatten, interviews en politieke optredens.

Zijn grote voordeel is zijn kennis van en macht in de media. Als eigenaar van de goed bekeken Italiaanse commerciële televisie heeft hij altijd een redelijk grote impact gehad tijdens verkiezingscampagnes. Hij is als leider van een enorm zakenimperium gewend om zonder al te veel tegenspraak zijn werk te doen en gebruikt de drogreden van de stroman en de jij-bak vaak om zijn tegenstanders en critici de mond te snoeren. Onlangs nog kreeg hij ruzie met een Italiaanse journalist die hem “te vaak onderbrak”.

Tijdens optredens als speeches en debatten is hij een goede spreker; hij beheerst een aangeleerde maar mooie dictie in het Italiaans, waarbij hij vaak expres dure woorden gebruikt en hij weet als geen ander hoe de camera te gebruiken. Van de drie kanshebbers voor het premierschap heeft hij de meeste ervaring in de media en de meeste kennis van campagne- en communicatietechnieken. Dat maakt hem tot een gevaarlijke en niet te onderschatten tegenstander, ondanks de huidige peilingen.

In 1994 begon hij met een full colour magazine over zijn leven dat iedere Italiaan in de bus kreeg. De campagnes van 2001 en 2008 waren net zo succesvol bij gebrek aan goede tegenkandidaten en door een zeer sterke campagne van Berlusconi, die altijd en overal lachend werd gefilmd en gefotografeerd. Wat zal zijn huidige strategie zijn? De kunst van het spreken is bij deze kandidaat in ieder geval het best gewaarborgd. Het hele arsenaal, inclusief drogredenen en andere trucs.

Kanshebber 3: Mario Monti
Monti, de huidige minister-president zal de kandidaat-premier zijn voor de centrumcoalitie. Deze bestaat uit christendemocraten, werkgevers, gematigden en onafhankelijke partijen. Momenteel lopen ook kandidaten van links en rechts over naar dit blok. De huidige peilingen geven Monti, een kleine week na zijn bekendmaking om toch mee te doen, een kans van 14-15% op de winst.

De oud-Eurocommissaris is als spreker en politicus het tegenovergestelde van zijn voorganger Berlusconi. Waar Berlusconi met zijn stijl waardering maar ook grote weerstand opwekt, is dat bij Monti niet het geval. Hij wekt geen weerstand op en doet zijn bijnaam “il professore” eer aan, door ingetogen, rustig en correct te spreken. Waar in ontmoetingen met andere staatshoofden het gedrag van zijn voorganger vaak centraal stond, is dat bij Monti juist de inhoud. En ook in lichaamstaal lijkt Obama in dit filmpje oprecht blijer Monti te spreken dan voorheen Berlusconi.

De vraag is evenwel hoe Monti de komende campagne zal ingaan. Hij kan internationaal op veel steun rekenen en ook bij de elite in Italië. Maar de sympathie van de gewone man is van fundamenteel belang, wil hij ook echt kans maken op de winst. Hij doet dit het liefst met inhoud zoals zijn eind 2012 opgestelde “Agenda Monti” voorstelt. En zijn toon is al minder gematigd sinds hij de campagne officieel is ingedoken. Zo heeft hij al retorische speldenprikjes uitgedeeld aan zowel links als rechts in de media. Hier schuwt hij ferme bewoordingen minder. We moeten zien hoe hij zich staande weet te houden tussen de politieke mastodonten Berlusconi en Bersani in een eventueel debat. Want ook Monti heeft veel woorden nodig om een punt te maken. We zullen zien hoe hij zich weet te manifesteren.

Dit stuk verscheen eerder op Debatinstituut.nl.