Verkiezingen Wit-Rusland: hoe Loekasjenka de verkiezingen wint

Aljaksandr Loekasjenka gaat de Wit-Russische verkiezingen winnen. Zelfs als hij geen stembusfraude pleegt, gunt zijn bevolking hem de overwinning.

Vandaag gaat Wit-Rusland naar de stembus. Ze ‘kiezen de president’, zoals ik hier eerder uitlegde. Speciaal voor BKB Campaign Watch laat ik vandaag in twee bijdragen zien hoe de campagnes in een voor velen zo onbekend Europees buurland eruit zien. Hoe breng je een boodschap over in een propagandamaatschappij? En wat voor boodschap dan? Mijn eerste stuk gaat over de campagne van de president zelf. Hij is een van de vier kandidaten. Twee andere kandidaten komen ook uit zijn gelederen. Over de enige echte oppositiekandidate, Tatyana Karatkevich, gaat mijn tweede stuk vanmiddag.

Ik sprak zelfs mensen die al jaren verbeten tegen Loekasjenka strijden, tot vervolging aan toe, en die hem nu de beste kandidaat noemen. Ze steunen hem niet en ze verfoeien zijn beleid, maar hij brengt stabiliteit. En dat is sinds de Maidanrevolutie en de inname van De Krim een schaars goed in de regio. Toch voert Loekasjenka nu voor het eerst sinds zijn eerste verkiezing in 1994 écht campagne. Voorheen gebruikte hij gewoon de staatsmedia om zijn boodschap voor het voetlicht te krijgen, en in 2010 ook popfestivals.

Maar nu zijn ze er opeens wel, de mensen met folders en windjacks op straat. Noch zijn partij, noch de presidentiële staf heeft behoefte om met een buitenlandse journalist over de campagnestrategie te spreken. Maar de campaigners op straat hadden daar geen idee van, nergens van. Ze hebben geen training gekregen, en zijn nauwelijks op hun hoede. Zelf voorbijgangers benaderen doen ze niet, maar ze noteren vlijtig elke gedachte die bezorgde burgers met hen delen. Vaak staan ze ook vriendelijk en uitgebreid uit te leggen hoe bepaalde procedures werken.

Stuk voor stuk zijn ze er heilig van overtuigd dat de president gaat winnen, maar ja, democratie hè? Voor de zekerheid voeren ze toch maar campagne. Democratie – ze gebruiken het woord veelvuldig, maar of ze het zelf geloven? In elk geval wekt het feit dat wij het in Nederland met onze koning zonder democratie moeten stellen hun medelijden. Eén gesprekje, dat in mijn ogen tekenend is voor de denkwijze van de Loekasjenka-mensen op straat, heb ik uitgewerkt.

Wat willen Loekasjenka en zijn partij met deze campagne bereiken? My two cents: om de indruk van de indruk van democratie te wekken. Hoe kun je zeggen dat de verkiezingen oneerlijk zijn, als de aanhangers van de president ook voor elke stem weer en wind doorstaan? (Nou, zo. En: misschien luisteren ze ook wel écht naar de vergaarde adviezen.)

De slogan waarmee Loekasjenka naar de gunsten van zijn volk dingt is: ‘Voor de toekomst van een onafhankelijk Wit-Rusland’. Ook die toon is nieuw. Vroeger benadrukte hij de zelfstandigheid van het land nooit, hij verwees steeds terug naar het Sovjet-verleden, dat natuurlijk met Rusland wordt gedeeld. In de jaren negentig sprak hij zelfs van een hereniging. Het was juist de oppositie die op de eigen identiteit van het land hamerde (ja, je kunt betwisten of die bestaat) en steeds met de marginale Wit-Russische taal en de oude folkloristische tradities op de proppen kwam. Nu heeft Loekasjenka een deel van die agenda overgenomen. Daarmee neemt hij zijn tegenstanders wind uit de zeilen, én neemt hij afstand van Poetin op een manier die Poetin niet provoceert.

Met zijn campagne op straat kan hij zijn grote populariteit alleen maar verder vergroten.

Franka Hummels is historica en freelance journalist en de enige Belarussofiel. Ze woonde meerdere keren in Wit-Rusland en schreef het boek ‘De Generatorgeneratie, Leven na Tsjernobyl’. Wie meer over het onderwerp wil weten, moet vooral contact met haar opnemen. Dat kan via haar site, waar ook enkele achtergronden bij dit stuk terug te vinden zijn.