Tsunamitour wordt Facebookrevolutie

Hij kijkt bezorgd als het onderwerp ter sprake komt, en geeft snel toe: “Ja, ik overweeg op Grillo te stemmen.” Een 36-jarige winkelier in de Noord-Italiaanse Dolomieten. En hij is niet de enige. Wie Italiaanse vrienden heeft op Facebook kan er niet omheen. Daar strijdt komiek en blogger Grillo om de gunst van de ontevreden Italiaanse kiezer. En met succes.

Facebookrevolutie
Beppe Grillo staat aan het hoofd van de Movimento 5 Stelle – de vijfsterrenbeweging. De naam is bewust gekozen: een beweging en dus geen partij. Want Grillo wil alles behalve een politieke partij zijn. Op Facebook hebben honderdduizenden Italianen hun profielfoto aangepast met een logo van de M5S. En zo worden ze ambassadeur en herinneren ze hun vrienden aan de meest belangrijke punten en vooral om op 24 en 25 februari op Beppe Grillo te stemmen. En wie denkt dat het allemaal anarchisten zijn, heeft het mis. Het zijn veelal jonge, ontevreden mensen die het gehad hebben met de conventionele politiek. Een orthopeed in Sardinië, een winkelier in Zuid-Tirol en een entertainer op cruiseschepen. Normaal stemmen ze niet of ze zijn teleurgesteld in de zittende politiek. Via Facebook heeft de beweging steeds meer van deze zwevende kiezers weten te overtuigen. En niet alleen via Facebook, op Twitter is Grillo de meest genoemde persoon na mediamagnaat Berlusconi. En hij ligt ruim voor op Monti en Bersani.

Tsunamitour
Vanaf half januari tot de laatste dag van de campagne houdt Grillo zijn tsunamitour. De ingrediënten zijn een camper, een podium op een plein en een livestream. Hiermee trekt de komiek al wekenlang overvolle pleinen. In Turijn stonden afgelopen weekend 30.000 mensen op een plein naar hem te luisteren. En de tour gaat door. Tot de laatste campagnedag waar Grillo Rome aandoet. Zijn toon is boos, en schreeuwerig en soms opruiend als hij alle politici oproept om “naar huis te gaan” en “hun geld terug te geven”.  Helemaal bont maakt hij het wanneer hij de laatste campagneweek uitroept tot: “een week van vuur” en “totale oorlog”. Zijn opponenten behandelt hij met dedain en gebruikt zelden hun eigen naam. Zo is Berlusconi een “gestoorde dwerg”, Bersani is “Gargamel” en Monti is “Rigor Montis”, een variant op rigor mortis, de lijkstijfheid die optreedt na de dood. Tijdens deze tour houdt hij per stad een lange, schreeuwerige monoloog die zich het beste laat samenvatten als een grote aanklacht tegen de zittende politiek. Niemand uitgezonderd.

Niet op TV
En terwijl deze campagne zich afspeelt op de televisie, is Grillo de enige uitzondering hierop. Hij verschijnt niet op televisie en geeft in principe geen interviews aan journalisten, noch van kranten nog van radio- en televisiestations. Reden? Ook de media zijn in de ogen van de gewezen cabaretier een verlengstuk van de huidige politieke stromingen en dus partijdig. Hij heeft naar eigen zeggen de televisie niet nodig. Zo kondigde hij tijdens de campagne slechts één interview aan. Op de pay-tv van Sky. Maar een paar uur voor het langverwachte interview zegde hij deze met een simpele tweet af. De reacties van de media en van zijn politieke tegenstanders waren hard en bitter: “Hij durft niet, hij wil geen vragen beantwoorden.” Maar eerlijk gezegd heeft hij de media tot nu toe niet nodig gehad. Zijn beweging twittert en streamt alles via internet de wereld in. En op dit moment levert het hem in de peilingen een derde plaats op. Net achter centrumrechts en voor zittend premier Monti. Een andere analyse is dat een grote media-exposure Grillo en zijn beweging nog populairder maken. Maar dan duiken er ook andere problemen op, zoals de organisatie en leiding van onervaren politici. Want dat zijn bijna alle kandidaten. Een van de belangrijkste argumenten lezen we via Facebook. “Al onze kandidaten zijn gekozen via internet.” Waarschijnlijk is het bedoeld als overtuigend argument. Maar ook in Nederland weten we dat onervaren parlementariërs niet per definitie een succesnummer zijn.

Grillo wordt voor veel uitgemaakt. Van populist tot volksmenner. En dat zal best waar zijn, maar dat neemt niet weg dat hij de echte revelatie van deze campagne is. De antipoliticus Grillo wordt niet vaak genoemd in Nederland en in andere landen als kanshebber. Maar de ontwrichtende werking die hij kan hebben in het parlement is daarmee niet minder. De campagne duurt nog minder dan een week. Op 25 februari zullen we weten wie er wint in Italië en hoeveel parlementariërs de M5S heeft behaald. Mijn gok? Dat kunnen er best meer dan 100 (van de 630) zijn.

Dit stuk verscheen eerder op Debatinstituut.nl.