To Brexit or not to Brexit: de campagnes draaien om de economie

Tussen nu en eind 2017 staan de Britse kiezers voor de tweede keer in de geschiedenis voor de keuze: to Brexit or not to Brexit? De peilingen geven ongeveer fiftyfifty aan. Hoewel de datum van het referendum over het EU-lidmaatschap nog niet officieel vaststaat, trapten twee belangrijke organisaties onlangs hun campagnes af.

Wat laten de eerste beelden van de Vote Leave– en In-campagnes zien? It’s the economy, stupid.

Vote Leave, Take Control
Vote Leave is een partijbrede campagnebeweging, met sympathisanten uit de Conservatieve Partij, Labour en de eurosceptische UKIP. Waar sommige dissidente conservatieven nog graag op principiële gronden ageren tegen het afstaan van nationale soevereiniteit, hebben de campagneleiders van Vote Leave ervoor gekozen om dit juist niet in hun boodschap te verpakken. De economische consequenties van de EU zijn slecht, benadrukken ze, dus moeten de Britten het heft weer in eigen hand nemen.

Een EU-lidmaatschap is namelijk peperduur: 350 miljoen pond per week. Voor die prijs zou men een spiksplinternieuw ziekenhuis kunnen bekostigen. Op jaarbasis is dat zelfs de helft van het totale Engelse onderwijsbudget en zestig keer zoveel als er in het Verenigd Koninkrijk uitgegeven wordt aan medicijnen tegen kanker. Too high a price to pay, stelt Vote Leave.

Immigratie
Hoewel immigratie op haar website genoemd wordt – zie het onderstaande screenshot – speelt ook dit thema een opvallend kleine rol in de campagne van Vote Leave. Opvallend, omdat immigratie – specifiek de vluchtelingencrisis in relatie tot de EU – heel veel aandacht krijgt in de Britse pers.

Campagnestrategen hebben hier hoogstwaarschijnlijk voor gekozen, omdat uit peilingen blijkt dat het centraal stellen van immigratie een deel van de zwevende kiezers zou kunnen afstoten. Het thema economie is neutraler en zou dat zwevende electoraat breder en dus beter aanspreken.

foto1

Britain Stronger in Europe
Ook de In-campagne – eveneens partijbreed, want gesteund door zowel Labour-leden als Conservatieven – richt zich vrijwel volledig op de economie. Campagneleider Will Straw presenteerde onlangs in een opinieartikel acht redenen die aantonen dat de EU het Verenigd Koninkrijk economisch sterker maakt: van vrijhandel tot lage telefoontarieven en goedkopere vliegtickets. De In-campagnespot maakt hetzelfde punt.

In het filmpje voert de In-campagne zakenlieden als Richard Branson en de CEO van Easyjet ten tonele om te onderschrijven dat het EU-lidmaatschap geld en banen oplevert: ‘Everything is easy, because of Europe.’ Hoewel in iets minder mate, is ook deze campagne bijna volledig gebaseerd op economische argumenten. Onderwerpen als grensoverschrijdende samenwerking en veiligheid staan in dienst van de economie.

In de strijd van beide campagnes om gezien te worden als verdediger van ondernemersbelangen, sprak CBI – de belangrijkste Britse werkgeversorganisatie – zich onlangs sterk uit vóór EU-lidmaatschap. Veel hedgefondsen zijn echter anti-EU en zullen waarschijnlijk genereus doneren aan Vote Leave. Zelfs de centrale bank, die zich normaal gesproken verre houdt van het politieke debat, mengt zich nu in de discussie over de economische gevolgen van een Brexit.

Strijd om de status quo
Een voordeel voor de In-campagne is dat kiezers in referenda vaak de voorkeur geven aan de status quo. Zo kun je het opzeggen van het EU-lidmaatschap zien als springen in een meer met troebel water waarvan je de diepte niet kent. Een sprong kan goed uitpakken, maar voor hetzelfde geld breek je je nek. Liever niet springen dus. Een vergelijkbare gedachtegang kan opgaan voor de gevolgen van een Brexit.

Maar ook Vote Leave probeert zich te presenteren als ‘safer option‘. Het argument is dan omgekeerd: Britse welvaart staat onder druk als gevolg van het EU-lidmaatschap. Om die welvaart te behouden is een Brexit dus noodzakelijk. Met die boodschap poogt Vote Leave zich de status quo toe te eigenen.

foto2

Economisme
Klaarblijkelijk verwachten campagnestrategen dat de zwevende kiezer straks met zijn portemonnee, niet met zijn principes, zal stemmen. Tony Blair zei vorig jaar dat de EU tegenwoordig niet meer om vrede draait, maar om geopolitieke macht. In de aanloop naar het Britse referendum blijkt dat echter totaal niet van belang voor deze campagne. Hetzelfde geldt voor immigratie. In plaats daarvan zal het tijdens de campagne gaan om de vraag: wie toont het effectiefst aan welke keuze de meeste economische welvaart oplevert?

Een Britse Jesse Klaver zou het niet pikken.

Foto: Jiri Hodan / Wikimedia Commons.