Sportificatie van de politiek

Al sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw bestaat het wat illustere woord ‘sportificatie’. Een begrip dat traditioneel staat voor activiteiten die nog geen (officiële) sport zijn, maar dit wel willen worden. Denk aan snowboard of parkour. De afgelopen jaren zien we de gehele maatschappij sportificeren: van financiële analyses tot de talentenshows op tv. Maar vooral het politieke debat valt hierin op. De opkomst van internet (en vooral de smartphone) versnelt dit proces.

Sportificatie in de traditionele zin
Een sport is iets anders dan een activiteit. Het proces van een activiteit naar een sport is de traditionele definitie van sportificatie. Om dit te bereiken zijn een aantal essentiële aspecten van sport nodig. Het gaat het om winnaars bepalen, gelijke kansen (level playing field), vastgestelde rollen, overal toepasbare en universele regels en vooral het kwantificeren van resultaten (records). Daarnaast is mediageniek zijn voor een sport tegenwoordig een vereiste. Vooral tv is hierin leidend, hoewel online hierbij rap aansluiting vindt.

De sportificatie van de maatschappij
Sportificatie wordt ook wel eens de civilisatie van activiteiten genoemd. De vermaatschappelijking van gezamenlijk spelen. Gek genoeg is de laatste tijd precies het omgekeerde bezig: de maatschappij is aan het sportificeren. De kenmerken van sport passen zo goed bij andere domeinen in de maatschappij dat deze snel de verschijningsvorm van sport aannemen.

Het politieke debat als sportwedstrijd
Het meest in het oog springende voorbeeld op dit moment is wel de politiek. Debatten zijn complete en letterlijke kopieën van sportwedstrijden. We missen alleen nog de tussenstand boven in beeld, maar andere typische sporteigenschappen zijn allang in het politieke tv-debat verankerd.

Opvallend is bijvoorbeeld het gejuich bij een “doelpunt” van de eigen partij. Elke ferme uitspraak (de politieke pendant van een doelpunt) gaat vergezeld van een stevig applaus van de eigen achterban, die als het tegen zit nog gehuld is in de clubkleuren ook.

De scheidsrechter, debatleider, is nadrukkelijk aanwezig in het politiek debat, bijna net zoals bij het boksen. Klaar om moddergevechten te voorkomen en te verdedigende spelers te bestraffen.

Maar het meest opvallend is misschien nog wel wat er voor en na een wedstrijd, pardon debat, gebeurt: de eindeloze analyses die sport zo mooi maakt is een-op-een gekopieerd in het politieke domein. Het enige wat nog ontbreekt is Johan Derksen die onze politieke partijen beoordeelt op transferbeleid en strategie van het debat.

De doorvertaling van de sport in de sociale media zie je ook goed bij de politieke debatten. Waar eerst vooral de hashtag op Twitter uit de sport gekopieerd werd, zie je nu het ‘tweede scherm’ zijn intrede doen, inclusief de voor de sport zo kenmerkende statistieken: wie is het meest aan de bal of aan het woord? Wie is de man of the match?

Alles live
Bij sport is het live element een van de belangrijkste redenen die het succes van sport als fenomeen verklaart. De opkomst van internet en de daarbij komende nieuwe distributievormen heeft elke niet-live content gedegradeerd tot gratis en overal en altijd te consumeren content. De grote maatschappelijke verbinding die vroeger via de massamedia tot stand kwam rond allerlei verschillende domeinen geldt alleen nog voor sport.

Daarom is het geen wonder dat andere domeinen sport kopiëren en niet geheel zonder succes, als we naar de hoge kijkcijfers van bijvoorbeeld de recente politieke debatten kijken. Overigens zegt dit niets over de kwaliteit van het politiek debat. Laat staan over de achterliggende politiek, net als bij sport.

Gijsbregt Brouwer
Gijsbregt Brouwer is de Nederlandse expert op het gebied van sport en nieuwe media. Hij is de uitvinder van de termen sport 2.0 en crowd sponsoring en hij deelt zijn kennis via traditionele media, in disscussies en panels, in blogpostings en in commentaren. Verder geeft hij regelmatig workshops en colleges. In 2010 heeft Gijsbregt de sportmarketing blog voor Nederland opgericht: Sportnext.nl.