Een slimme campagne: hoe de Wit-Russische president Loekasjenka de presidentsverkiezingen aankondigt

Als je in 1994 aan de macht kwam, en je sindsdien keer op keer de verkiezingen won (ook al speelde je vals) en je nu populairder bent dan ooit, hoe kondig je dan nieuwe presidentsverkiezingen aan? Loekasjenka en zijn team bedachten een geniale tekst: ’11 oktober 2015, verkiezing van de president van de republiek Wit-Rusland.’

Ja, zo zal het inderdaad wel gaan. De mensen zullen inderdaad de huidige president wel kiezen. Een slimme campagneboodschap zo, verstopt in een campagne om mensen over de aanstaande verkiezingen te informeren. Opkomstbevordering. Er is geen speld tussen te krijgen, want wat taal betreft is het geen heel rare zin, al was ‘presidentiële verkiezingen’ logischer geweest.

Er is geen winkel – letterlijk geen winkel – waar de roodgroene poster niet voor het raam hangt. ‘Dat is verplicht,’ zeggen de verschillende winkeliers die ik ernaar vraag. Maar volgens welke wet het verplicht is weten ze niet. ‘Daar denk ik niet zo over na. Het is toch goed, om mensen over de verkiezingen te informeren?’

Wit Rusland 2

Boven de belangrijkste straten hangen spandoeken met deze boodschap. En de billboards die ook voor commerciële doeleinden worden gebruikt, hebben ook met grote regelmaat een poster die vertelt dat er op 11 oktober verkiezingen zijn.

Dat is niet de enige ‘neutrale’ overheidsinformatie die je in Minsk en andere steden in Wit-Rusland treft. Zo zijn er nog altijd posters van blije, gelukkige arbeiders, met de tekst ‘za Belarus’: voor Wit-Rusland. Dat was toevallig ook de slogan van de president bij de vorige presidentsverkiezingen.

Er hangen overal enorme posters met romantische landschappen en ‘Ik <3 Wit-Rusland’. Er zijn posters met ‘Minsk, mijn hoofdstad’, ‘Minsk heldenstad’ en ‘Minsk onze stad’. Die posters zijn niet voor toeristen – er zijn geen toeristen. Ze zijn bedoeld om mensen een fijn gevoel te geven over hun land, is de officiële lezing. Maar in het ideologieonderwijs wordt alles wat positief is toegeschreven aan de hoogstaande inspanningen van de zittende president. En als je aan hem twijfelt, ben je geen goede patriot, en houd je dus niet van Wit-Rusland.

In al die op het oog weinig zeggende posters, zit dus wel degelijk een duidelijke politieke boodschap besloten. Een die je van je president laat houden.

Maar als je ervan uit gaat dat iedereen van Wit-Rusland houdt, waarom moet je het dan nog zeggen?

In de metro worden de passagiers om de paar minuten door het blikken bandje opgeroepen om op te staan voor zwangere vrouwen, moeders met kleine kinderen of mensen met een handicap. Dat is wonderlijk, want op zich zijn de speciale gehandicaptenplekken meestal al wel gewoon leeg, en is iedereen er als de kippen bij om op te staan. Waarom dan nog die oproep?

‘Oh, ik ben het er wel mee eens,’ zegt mijn tolk. ‘En de meeste mensen ook, dat blijkt wel.’

Als gemeenplaatsen worden overgebracht, dan is de bedoeling niet altijd een aansporing. In dit geval hoor ik het als: ‘De overheid weet wat goed voor jullie is. Dat is namelijk lief zijn voor zwangere vrouwen, moeders met kleine kinderen en mensen met een handicap. Want de overheid is namelijk lief voor zwangere vrouwen, moeders met kleine kinderen en mensen met een handicap.’

Foto’s: Franka Hummels.