De campagne van de toekomst: kijken door de ogen van de politicus

Hoe ga je het gesprek met de kiezer aan? Daar zijn talloze mogelijkheden voor: huiskamerbijeenkomsten, politieke cafés of ‘gewoon’ via Twitter. Maar er is meer. Periscope bijvoorbeeld, waarmee je in feite direct door de ogen van de politicus kan kijken. De campagne van de toekomst kan eigenlijk niet zonder.

Op 20 januari 2007 kondigde Hillary Clinton haar kandidatuur voor het presidentschap van de Verenigde Staten aan. Haar campagneboodschap: ‘I’m not just starting a campaign, though, I’m beginning a conversation – with you, with America.’ Om een veelvoud aan redenen leidde haar campagne niet tot een Democratische nominatie. Toch raakte ze met die openingszin misschien wel de kern van wat een goede politieke campagne zou moeten zijn: een gesprek met (en geen verkooppraatje voor) de kiezer.

De vraag is natuurlijk hoe je dat gesprek met de kiezer voert. Als je kandidaat-raadslid bent in een gemeente met 1500 inwoners, heb je het gesprek met het geëngageerde deel van het electoraat zo gevoerd. Maar hoe ga je het gesprek met een grote doelgroep aan?

In de praktijk zien we dat politieke partijen dit op verschillende manieren aanpakken. Politici werken bijvoorbeeld tal van politieke cafés af, inventariseren in campagne-outfit op straat wat er leeft in de verschillende gemeenten of organiseren thuis of bij anderen huiskamerbijeenkomsten. De bedenkers en uitvoerders van deze initiatieven begrijpen allemaal dat we nog zoveel flyers in brievenbussen kunnen deponeren, maar dat de kiezer het liefst stemt op iemand waarvan hij/zij denkt dat deze hem/haar vertegenwoordigt. Want wie kiest, spreekt in feite het vertrouwen in iemand als volksvertegenwoordiger uit. Dan helpt het – zo leert de praktijk – als je diegene in het echt kan ontmoeten, en het liefst ook een praatje met diegene kan maken over zijn/haar drijfveren, ideeën en ambities.

Het gesprek in de praktijk
Maar hoe gaan alle campagnevoerende (aspirant-)politici dat straks toepassen tijdens de Tweede Kamer-verkiezingen, of misschien wel als we straks over het associatieverdrag met Oekraïne mogen stemmen? Hoe gaat het handjevol (aspirant-)politici het gesprek met al die betrokken kiezers aan?

Een mooie innovatie dat het aflopen decennium ons gebracht heeft is het online sociaal netwerk Twitter. Zoals de slagzin ‘join the conversation’ al verklapt, kan iedere gebruiker in gesprek met twitterende volksvertegenwoordigers, bewindspersonen, CEO’s of journalisten. Maar de actieve twitteraar heeft kunnen opmerken dat een echt gesprek doorgaans niet van de grond wil komen op Twitter. Het gebrek aan (visueel) contact en de beperking op het aantal toegestane tekens maakt een echt gesprek lastig en werkt in veel gevallen zelfs polariserend.

Periscope
Maar er is hoop. Dit jaar lanceerden vier jonge Amerikanen Periscope: een nieuwe applicatie die een hoop kan gaan veranderen in de wijze waarop politici communiceren met de kiezer. De app wordt veel gebruikt door journalisten, die hun volgers door middel van de app live kunnen laten meegenieten van wat ze zoal meemaken tijdens hun verblijf in het buitenland. Maar Periscope kan ook anders worden toegepast. Kijkers kunnen namelijk ook vragen stellen aan de ‘zender’ – en met de juiste moderator kunnen vele tientallen vragen in een sessie van een uur worden behandeld. Die zender kan een correspondent zijn op het Tahrir-plein in Caïro, maar ook een politicus vanuit zijn eigen studeerkamer.

Diverse Kamerleden hebben hun eerste Periscope-sessies er al op zitten. Het resultaat mag er wezen. Relatief veel geïnteresseerden logden in en stelden vragen over inhoudelijke standpunten, maar bijvoorbeeld ook over hoe politiek werkt of hoe de werkkamer van de politicus in kwestie eruit ziet. De ervaring leert dat het van ondergeschikt belang is of de kijker het wel of niet eens is met de antwoorden: belangrijk is dat er naar de kijker wordt geluisterd en dat de vragen direct, zonder tussenkomst van een voorzichtige campagnestagiair of ambtenaar, worden beantwoord – en dat wordt enorm op prijs gesteld. Daarmee laat Periscope zien dat het misschien wel iets kan veranderen aan de manier waarop we campagnes – of nog beter: het permanente gesprek tussen politicus en kiezer – vormgeven.

De wereld door de ogen van de ander
De slagzin van Periscope? ‘Periscope lets you explore the world through the eyes of somebody else.’ Meer dan ‘een gesprek met de kiezer’ raakt dat zinnetje de kern van de politieke campagne van de toekomst: een gesprek waarin je de kiezer niet probeert te overtuigen, maar hem/haar probeert te laten zien hoe je over dingen denkt en waarom je bepaalde keuzes maakt. Visueel, interactief en niet in een willekeurig buurthuis, maar vanuit de werk- of leefomgeving – in zekere zin door de ogen – van de politicus.

Is dat de insteek waarmee (aspirant-)politici binnenkort campagne gaan voeren? Ik durf het niet te zeggen. Maar dat het de insteek is waarmee men het zou moeten doen, dat staat als een paal – nee: periscoop – boven water.

Dit artikel verscheen eerder op BKBAcademie.nl.