Wij van de journalistiek adviseren journalistiek

Foto: Pixabay.

Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht is er in de media veel aandacht voor lokale en regionale journalistiek. Die zou namelijk van onschatbare waarde zijn voor onze democratie. Deze pleidooien zijn opvallend vaak afkomstig van journalisten zelf. Journalisten vinden zichzelf namelijk nogal belangrijk. De burger denkt daar anders over.

Een onafhankelijke en belangeloze pers levert een bijdrage aan het functioneren van de (lokale) democratie; de burger weet wat er met zijn belastinggeld gebeurt, de politicus weet dat er over zijn schouder wordt meegekeken. In de Volkskrant van 9 februari betreurde Thomas Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten het dat in sommige grote steden van Nederland geen enkele journalistieke redactie meer te vinden is. Ik betreur dat ook. Maar net als Bruning ben ik (oud-)journalist en derhalve niet objectief of representatief in deze.

Journalisten hebben de neiging zichzelf nogal belangrijk te vinden. Het probleem daarmee is dat de gemiddelde burger daar heel anders over denkt.

Belangrijk

Voorvechters van sterke journalistiek laten het belangrijkste aspect buiten beschouwing: de verantwoordelijkheid van de burger zelf. Ik vermoed dat dit onbewust is.

Als oud-journalist van diverse media (lokaal, regionaal en landelijk), is me altijd één ding opgevallen: journalisten hebben de neiging zichzelf nogal belangrijk te vinden. Het probleem daarmee is dat de gemiddelde burger daar heel anders over denkt. Helemaal als het gaat om lokale en regionale journalistiek.

In 2005 maakte ik als freelancer deel uit van een mooi project in mijn woonplaats Alphen aan den Rijn. Een totaal nieuwe krant werd uit de grond gestampt: alphen.cc, met een vaste redactie van zo’n tien man. Op slag waren we de grootste lokale krant van de stad. In 2013 trok HDC Media de stekker eruit. Een aanzienlijk deel van de oplage werd gratis verspreid, maar het aantal Alphenaren dat bereid was te betalen voor de krant bleef te laag.

Netflix

Het lot van alphen.cc is geenszins uniek. Uit de verdrietige staat waarin veel lokale en regionale kranten verkeren, de veelal lege tribunes bij raadsvergaderingen, en de lage opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen kunnen we ontnuchterend concluderen: het interesseert de gewone Nederlander eenvoudigweg niet zoveel.

Het boeit de gemiddelde Nederlander niet wat er bij de raadsvergaderingen gebeurt. Het interesseert hem niet als de lokale krant verdwijnt. We stemmen met onze portemonnee en de uitkomst is niet opbeurend voor de journalistiek. Nederlanders stoppen hun geld liever in lege Amerikaanse commercie (Netflix) dan in de regionale kwaliteitskrant die de gemeenteraad verslaat.

 In arren moede pleiten sommige journalisten maar voor staatssteun. Een lachertje.

Aanmatigend

Journalisten willen van die desinteresse niets horen. Zij weten wel wat goed is voor de burger. ‘Wij van de journalistiek adviseren journalistiek.’ Aanmatigend.

In arren moede pleiten sommige journalisten maar voor staatssteun. Een lachertje. Een journalist die wordt betaald door de partij over wie hij schrijft, is per definitie niet onafhankelijk.

Maar bovenal is zo’n ‘oplossing’ onnodig. De burger zit er helemaal niet op te wachten. Die ‘informeert’ zich wel via Facebook. Heeft een gebrekkige of afwezige lokale journalistiek gevolgen voor de plaatselijke democratie? Misschien wel. Maar het volk krijgt de overheid die het verdient.