Verkiezingen in Noord-Irak

In Nederland zal het de meeste buitenlandse toeristen ontgaan wanneer er verkiezingen zijn. Zo niet in Iraaks Koerdistan. Over 22 dagen zijn de parlementsverkiezingen voor de Koerdische autonome republiek. Gisteren barstten de campagnes los met een waar volksfeest.

De hele dag werd Sulaymaniyah, cultureel en politiek centrum van het land, versierd met vlaggetjes, posters en banieren. Uit partijkantoren klonk harde muziek om de campagne energiek af te trappen. Wij liepen binnen in het hoofdkwartier van de ‘change’ partij waar we enthousiast werden onthaald door partijleden die een aardig mondje Duits spraken (Inmiddels keren zoveel Iraakse Koerden terug uit Europa dat elke derde persoon op straat in uitstekend Nederlands, Engels of Duits je te woord kan staan). Het partijkader knalde meteen de centrale boodschap erin: ‘de PUK is shit! Die zijn allemaal corrupt en dat gaan wij veranderen.’ ‘Trouwens, wat doen jullie hier eigenlijk? Toeristen? Ik heb een goldshop hier om de hoek!’

De Koerdische politiek wordt gedomineerd door twee partijen: de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK) van de Talabani clan en de Koerdische Democratische Partij (PDK) van de Barzani clan. In 95/96 stonden ze nog tegenover elkaar in een gewapende broederstrijd, inmiddels bestrijden ze elkaar in het stemhokje. Waar Barzani vooral sterk is in het noorden, is het zuiden, met Sulaymaniyah als centrum, de machtsbasis van Talabani. Maar die macht wordt nu dus bedreigd door de ‘Change’ partij. Zij scheidden zich af van de PUK. Naar eigen zeggen uit onvrede over de corruptie in de partij, volgens vele anderen uit onvrede over hun deel van de opbrengst. En die opbrengst is met de vele oliedollars niet gering.

Hoe het ook zij, afgezien van de communistische partij (compleet met hamer-en-sikkel logo) heb ik nog geen politiek inhoudelijke issues kunnen achterhalen. De vraag die de kiezer moet beantwoorden lijkt dus niet zozeer te zijn ‘waar moet het heen met het land’, alswel ‘wie moet mij leiden, de zittende macht of de uitdager?’ Een belangrijke vraag want vele duizenden banen hangen hier samen met de vraag of je de juiste partij steunt.

Dat delicate punt weerhoudt de Koerden er niet van om luidkeels kleur te bekennen. De feestelijkheden van overdag zwellen ’s avonds aan tot een woeste viering van de democratie. De hoofdstraat raakt volledig verstopt met luid toeterende auto’s, busjes en motoren die uitbundig zijn uitgedost in groen (PUK) of blauw (change). Met vlagvertoon en uitdagende manoeuvres maken ze elkaar gek. Vooral langs het huis van de oppositieleider gaat het volume op 10. Hij laat zich overigens ook niet onbetuigd en blaast terug met grote speakers in de tuin.

Naarmate de avond vordert klinken in de verte vreugdeschoten. Zonder vreugdevuur is het feest ook niet compleet. Toen er een tijdje terug foto’s verschenen van een weer gezonde Talabani – hij is op dit moment president van heel Irak, maar kampte met zware gezondheidsproblemen – werd er naar verluidt zoveel geschoten dat zijn herstel menig onderdaan ernstig verwondde.

Dat schieten is er misschien iets teveel aan, voor een politieke junkie is het prachtig om te zien. Het scheelt natuurlijk dat verkiezingen hier nog het karakter hebben van mijlpalen in een jonge vrijwel zelfstandige staat waar Koerden al eeuwen van droomden. Maar als we nou eens een tiende van dit electorale enthousiasme konden importeren naar Nederland…

Maarten van Heems
Maarten van Heems is partner bij BKB en fervent wielrenner. Hij werkte aan campagnes voor onder meer KNVB, Alliander, ministerie van SZW, Movember en Tibet. Maarten doet de Europese PR voor Junkie XL en geeft campagne- en communicatietrainingen in Oost-Europa, het Midden-Oosten en Zuid-Afrika. Hij studeerde eerder Geschiedenis in Amsterdam en Russisch in Odessa.