Urk adopteert omstreden zeehelden en bedrijft slimme lokale politiek

Foto: Maritiem Museum Rotterdam / Wikimedia Commons.

Nieuws uit Urk: de gemeente ontfermt zich over ‘helden uit het koloniale verleden’ die elders in het land van de straatnaamborden verdwijnen.

De Urkse gemeenteraad nam unaniem een motie aan van de lokale partij Hart voor Urk om straten in de nieuwe wijk Schokkerhoek te vernoemen naar figuren als Michiel de Ruyter en Jan Pieterszoon Coen. Het lijkt ge-emmer om een straatnaambord van een paar vierkante centimeters en een aantal adressen. Toch ligt hier ook een kans voor de lokale politiek, die Urk gretig pakt: over nationale identiteitskwesties kun je ook op lokaal niveau beslissingen nemen, om daarmee gelijk je lokale identiteit te versterken.

Over nationale identiteitskwesties kun je ook op lokaal niveau beslissingen nemen.

Wethouder Gerrit Post van Hart voor Urk motiveert de motie in de Volkskrant: “In Nederland zijn de helden van weleer de boeven van nu. In Nederland menen we ons opeens te moeten schamen voor de daden van grote mannen als Jan Pieterszoon Coen en Michiel Adriaenszoon de Ruyter. Op voorspraak van een handjevol linkse activisten die niets beters te doen hebben dan het eigen nest te bevuilen.”

Met deze rake taal doelt Post onder meer op de discussie over een standbeeld van Michiel de Ruyter in Vlissingen, verwarring rond een beeld in het Haagse Mauritshuis en de Amsterdamse J.P. Coenschool die van zijn naam af wil. De ‘helden van weleer’ spelen de hoofdrollen in de zwarte hoofdstukken uit onze nationale geschiedenis: Coen is verantwoordelijk voor de moord op bijna 15.000 inwoners op de Banda-eilanden, Maurits vergaarde zijn rijkdom met de slavenhandel en -arbeid en De Ruyter beschermde de slavenhandel van de WIC. Maar wethouder Post haalt daar zijn schouders over op: “Je moet maar zo rekenen: wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.”

De gemeente Urk heeft het begrepen: nationale discussies over het verleden kan je lokaal bepalen. De Urkse raad, waarin ook CDA, SGP, ChristenUnie en Unie Gemeentebelangen zitten, stemde unaniem voor de motie van Hart voor Urk. Urk weet dondersgoed dat het “demonstratief ingaat tegen de randstedelijke linkse mode”. Al merkte Albert Woord van de ChristenUnie wel op dat Urk de zeehelden moet eren “vanuit onze intrinsieke waarden”, niet om linkse activisten tegen te werken.

In Urk wordt ons nationaal verleden gebruikt om de lokale identiteit te versterken en te vormen.

Maar de Urkse motie dient wel degelijk een lokaal politiek doel. Met de adoptie van omstreden zeehelden zet het dorp zich actief af tegen ‘Den Haag’ of ‘de Randstad’. Wethouder Post vindt: “Hier is alles anders dan in de rest van Nederland. Hier respecteren we het verleden nog. En hier worden ook nog kinderen geboren.” In Urk wordt ons nationaal verleden gebruikt om de lokale identiteit te versterken en te vormen. Zo verwordt Michiel de Ruyter van nationale zeeheld tot koloniale zeeschurk tot lokaal symbool van verzet tegen de Randstad. Via Urkse straatnaambordjes, of all places.