Unieke campagne Turkse AK-partij Erdoğan

Nu de stofwolken van de Turkse parlementsverkiezingen zijn opgetrokken, kunnen we de stand opmaken. Het sensationele resultaat is dat de AK-partij van president Erdoğan, ondanks alle inspanningen van de AK-partij tijdens de verkiezingscampagne, géén absolute meerderheid heeft behaald. Twee redenen waarom de campagne van de AK-partij dit jaar uniek was.

Een campagne-voerende president

Volgens de Turkse grondwet dient de Turkse president in het politieke bestel neutraal te zijn, hij heeft vooral een ceremoniële rol. Vanwege deze neutraliteit is het de president verboden om zelf campagne te voeren in verkiezingstijd. President Erdoğan heeft echter uitgebreid campagne gevoerd voor zijn eigen AK-partij en voor de grondwetswijziging die zijn partij voorstelt. Hierbij wordt het Turkse staatkundige systeem omgezet in een presidentieel systeem, waarbij de macht bij de president (en dus bij president Erdoğan) komt te liggen.

Wat een campagne-voerende president Erdoğan extra bijzonder maakt, is dat geen één openbare aanklager of rechter president Erdoğan heeft proberen terug te fluiten. Of dit komt doordat zij aanhanger zijn van de president of bang zijn voor repercussies vanuit de overheid is onduidelijk. Wel is duidelijk dat Erdoğan zo overtuigd was van de overwinning van de AK-partij, dat hij het niet nodig vond om zich te houden aan wetten die volgens zijn opvatting nog maar een kort leven beschoren waren.

Een campagne-voerende minister van Buitenlandse Zaken

Turken die in het buitenland wonen, maar nog wel (ook) de Turkse nationaliteit bezitten, mochten dit jaar voor het eerst ook in het buitenland stemmen voor de Turkse parlementsverkiezingen. Tot op heden gold dat Turken, woonachtig in het buitenland, alleen konden stemmen bij Turkse grensposten en dus niet in het buitenland.

Om deze kiezers te interesseren voor de Turkse parlementsverkiezingen, maar vooral om op de eigen AK-partij te stemmen, heeft de AK-partij voor het eerst een verkiezingsprogramma opgesteld waarin ook duidelijk voordeeltjes voor deze groep zijn opgenomen. Zo belooft de AK-partij onder andere om de boete voor het afkopen van de militaire dienstplicht drastisch te verlagen en om vliegen met staatsbedrijf Turkish Airlines voor grote gezinnen goedkoper te maken.

Om deze boodschap bij de grote groep geëmigreerde Turken onder de aandacht te brengen heeft ook de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Çavuşoğlu campagne gevoerd. Op het eerste gezicht niet zo uniek, Nederlandse ministers voeren immers ook campagne tijdens verkiezingstijd. Wel uniek is dat minister Çavuşoğlu in Nederland campagne heeft gevoerd, wetende dat de aanhang van de AK-partij onder geëmigreerde Turken substantieel is. En niet zonder succes: van de ruim 240 duizend geregistreerde Turkse kiezers in Nederland heeft ruim 30% gestemd, en van deze stemmen is bijna 65% naar de AK-partij gegaan. Nummer twee, de CHP, heeft in Nederland 11% van de stemmen gehaald.

AK

Met een dergelijke campagne door de Turkse minister van Buitenlandse Zaken wordt de band met het moederland benadrukt, waarmee een directe Turkse overheidsbemoeienis met het integratieproces van Turken in het buitenland een feit is. Een unicum, waarbij het wellicht slimmer was geweest om een parlementariër campagne te laten voeren in het buitenland. In dat geval zou (de schijn van) directe Turkse overheidsbemoeienis minder aanwezig zijn geweest.

Bovenstaande voorbeelden laten duidelijk zien dat de AK-partij zich in de aanloop naar de parlementsverkiezingen zo machtig voelde dat zij het aanvaardbaar achtte om bovenstaande (verboden en/of zeer ongewenste) campagne-strategieën toe te passen. Met het verlies van de AK-partij kan de conclusie zijn dat de AK-partij juist vanwege deze strategieën door de Turkse kiezers is afgestraft. Het moet nu blijken of er binnen 45 dagen een meerderheidscoalitie gevormd kan worden. Mocht dat niet lukken, dan worden er nieuwe parlementsverkiezingen uitgeschreven. Interessant zal dan zijn of Erdoğan en zijn partij wederom de wet aan hun laars lappen en wat het effect hiervan zal zijn op de uitslag van de nieuwe verkiezingen.

Foto: Glenn Fawcett / Wikimedia Commons.

Ufuk Esmer
Ufuk studeert Politicologie in Leiden, doorliep de BKB Academie en is projectmedewerker bij BKB. Hij zet zich daar o.m. in voor de Nacht van Kunst en Kennis, de ASN Bank en Stichting Vluchteling.