Strategisch stemmen
Als ik sommige bijdragen op dit blog lees dan krijg ik het gevoel dat als een partij maar een goede campagne voert, die partij bij de verkiezingen wel zal gaan winnen. Maar ik denk dat wat de partijpolitiek in de afgelopen jaren heeft gedaan veel bepalender is voor de uitslag.

Via een goede campagne kan je dan hooguit nog de schade wat beperken of de winst die je toch al zou krijgen nog wat verhogen. Dat kan in ons delicate Nederlandse krachtenveld (hoe kom je tot de steun van 76 zetels?) natuurlijk nog heel belangrijk worden, maar er is vrijwel geen campagne te voeren tegen electoraal gezien desastreuze beslissingen uit het recente verleden.
CDA’s (voor de 2e keer), PvdA’s en GroenLinks’ enige manier om nog een kans te kunnen maken bij de verkiezingen te winnen zou zijn door via de DeLorean van de film “Back to the Future” terug te gaan in de tijd en een aantal beslissingen uit het verleden terug te draaien. Het CDA had onder andere in 2010 niet in de regering moeten stappen, de PvdA heeft op een aantal sleutelpunten (Europa en pensioen) de regering gesteund in plaats van bestreden en GroenLinks had niet moeten instemmen met de Kunduz-missie.
Mede daardoor zullen deze verkiezingen uitdraaien op de tweestrijd VVD-SP en/of Rutte-Roemer. Daarbij beginnen zich een aantal belangwekkende zaken af te tekenen:
- De aanhang van de SP zit met name bij mensen in de lagere inkomensgroepen en lagere opleidingsgroepen, alsmede bij vrouwen. Bij de VVD is dat andersom.
- De kans dat er in forse mate strategisch gestemd gaat worden is, zoals het er nu naar uitziet, groter dan ooit (zie mijn peiling van deze week). Circa 15 zetels zouden naar VVD en SP kunnen toevloeien als het echt nek-aan-nek wordt. Alle partijen, behalve ChristenUnie en SGP, lijken daar behoorlijk last van te krijgen.
Uitslagen voor VVD en SP rond de 40 zetels behoren dan zeker tot de mogelijkheid. Met als bijkomstige consequentie dat CDA en PvdA samen ruim onder de 30 zetels zullen halen. Een keerpunt in de Nederlandse politieke geschiedenis. (Maar het maakt de vorming van een kabinet niet makkelijker, behalve als VVD en SP dat samen gaan doen).
Omdat traditioneel de opkomst onder de groepen met lagere opleiding en inkomen slechter is dan onder andere groepen, kan die opkomst bepalend zijn voor de uiteindelijke uitslag. Een opkomst van rond de 80% zal voor de SP (en PVV) beduidend beter zijn dan rond de 70%.
Voor de campagnejunkies blijven er natuurlijk een aantal heel interessante vragen over:
- Met welke argumenten gaat de PvdA proberen ruim de helft van het eigen electoraat dat (sterk) neigt naar de SP, toch op de PvdA te laten stemmen?
- Hoe gaat het CDA haar kiezers weerhouden om bij de tweestrijd VVD-SP niet op de VVD te stemmen?
- Hoe zullen de ontwikkelingen in Europa in de laatste week voor de verkiezingen invloed hebben op de positie van Premier Rutte?
- En last but not least: De SP en Roemer zullen sterker dan ooit onder vuur komen te liggen. Niet alleen van de VVD (+Telegraaf en Elsevier) – hoewel dat is electoraal niet slecht voor de SP – maar zeker ook van PvdA, GroenLinks en D66.
Of dat uiteindelijk positief of negatief uitvalt voor de SP en of de SP al dan niet de grootste wordt hangt inderdaad vrijwel volledig af van de wijze waarop de campagnes door de partijen worden gevoerd. Inderdaad, dat wordt toch smullen nadat de vakanties voorbij zijn. Met in ieder geval weer een historische uitslag.

