Onvoorspelbaar en ongemeen spannend: Israël kiest voor Bibi of Bougi

In Nederland draait het al weken om de Provinciale Statenverkiezingen waarmee wij via getrapte verkiezingen invloed kunnen uitoefenen op de samenstelling van de Eerste Kamer en dus de toekomst van het kabinet-Rutte II. Die verkiezingen zijn spannend, maar inmiddels weten we wel wat er staat te gebeuren: VVD en PvdA gaan verliezen, D66, CDA en PVV gaan winnen. Spannender en ongelofelijk onvoorspelbaar zijn de nationale verkiezingen in Israël.

150317_CW2

Vandaag mogen ongeveer 5,5 miljoen Israëli’s naar de stembus. Iedereen, inclusief de regering van Barack Obama en de rest van de wereld, is razend benieuwd naar de uitslag die vanaf vanavond 21:00 uur Nederlandse tijd binnen komt druppelen. Ook in Israël volgen eerst de exit-polls, en pas later wordt bekend welke partij de winnaar is van de verkiezingen en welke partijen de kiesdrempel niet halen om een plekje te krijgen in het 120 zetels tellende Israëlische parlement, de Knesset.

Er doen in totaal 25 partijen mee met de verkiezingen, maar de campagne gaat al maanden over de vraag welke van de twee grootste partijen de verkiezingen wint en daarmee de premier mag leveren. De strijd gaat tussen de partij van zittend premier Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu, de centrumrechtse Likud, en de centrumlinkse partij van Isaac ‘Bougi’ Herzog en Tzipi Livni, Zionist Union. Een kleine kanttekening: de grootste partij levert niet per definitie de premier. Het gaat erom wie een meerderheid kan krijgen om een kabinet te vormen.

Op het moment gaat de partij van Herzog en Livini voorop in de meeste peilingen met vier zetels verschil, maar volgens kenners zijn de peilingen notoir onbetrouwbaar. Het kan nog alle kanten op. Het is dus onvoorspelbaar wie er vanavond met de eer mag strijken. Maar waarom is het zo ontzettend spannend dat de hele wereld inmiddels in de gaten houdt wat er vandaag gaat gebeuren? Dat komt omdat Netanyahu, die nu voor een vierde termijn als premier gaat, en Herzog een fundamenteel andere visie hebben op het buitenland. En met het buitenland wordt dan vooral bedoeld: Iran en de vorming van een Palestijnse staat in de Palestijnse gebieden.

Netanyahu is een hardliner. Hij is sceptisch over de mogelijkheden van een tweestatenoplossing. Herzog is dat niet. Nu is Netanyahu geen faliekant tegenstander van een Palestijnse staat zoals andere meer religieus-orthodoxe politici ter rechterzijde, maar hij hamert vooral op de veiligheid van Israël en haar inwoners. Datzelfde doet hij als het gaat om Iran. De premier gelooft niet dat een deal tussen de VS en Iran de oplossing is om de nucleaire ambities van de islamitische republiek tegen te houden. Herzog gelooft daar wel in. Als Iran kernwapens krijgt, kan het land Israël zo van de kaart vegen. En Israël van de kaart vegen is precies wat de ayatollahs al decennia dreigen te doen.

En over die Palestijnse staat: als Herzog premier wordt, zouden de vredesbesprekingen met de Palestijnen misschien nieuw leven in kunnen worden geblazen. Obama en zijn minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zouden niets liever willen. Ze willen de geschiedenis ingaan als de Amerikanen die voor vrede in het Midden-Oosten hebben gezorgd. Maar Israëli’s weten ook: een tweestatenoplossing is nog ver, heel ver weg. Aanslagen door Palestijnen zorgen voor een toenemend wantrouwen in de mogelijkheid van een tweestatenoplossing. Zonder veiligheidsgaranties heeft Israël niks aan een Palestijnse staat. Als de Israëlische kiezer het idee heeft dat Herzog de veiligheid van het land niet op plaatsen één, twee en drie heeft staan, en Netanyahu wel, dan kan die laatste zomaar toch nog als winnaar uit de bus komen.

Foto: Pete Souza / Wikimedia Commons.