NO

We schrijven 1988. Dictator Pinochet heeft dan vijftien jaar de macht in Chili. Onder grote internationale druk schrijft hij een referendum uit over de simpele vraag of het volk wil dat hij nog eens acht jaar aan de macht blijft. Si of No. De oppositie krijgt vijftien minuten zendtijd per dag en het zittende regime maakt zich geen zorgen. Zij hebben namelijk ook vijftien minuten, plus alle andere zendtijd. In januari 2013 verschijnt de film ‘NO’ over de verbazingwekkend moderne campagnes die beide zijden voerden.

De campagne begint vrij klassiek met een regime dat zijn zaakjes op orde heeft, tegenover een hopeloos verdeelde oppositie. De machthebbers beginnen dan ook keurig met een mix van grote leider Pinochet en gewone Chilenen die onder zijn bewind tot grote voorspoed zijn gekomen. De oppositie begint met twee lange en vooral verstikkende boodschappenlijstjes: de politieke paradepaardjes van de verschillende partijen (uiteenlopend van communisten tot christendemocraten) en de vele terreurdaden waar ze persoonlijk onder geleden hebben. Eigenlijk kunnen ze zich bijna niet voorstellen dat ze een kans hebben om te winnen.

In hun wanhoop wendt de oppositie zich tot een jonge reclamemaker die jarenlang in het buitenland heeft gewoond. Deze Eugenio Garcia Ferrada (in de film René Saavedra gespeeld door Gael Garcia Bernal) houdt ze voor dat ze alleen met een wenkend perspectief, met een opgewekte toon en humor enige kans maken om te winnen.

Daarmee ontspint zich een prachtige interne strijd in het ‘NO’-kamp. Mag je je volledig richten op de toekomst nu je eindelijk de kans krijgt om de misstanden uit het heden en verleden in beeld te brengen? Mag je vrolijkheid en humor gebruiken als zo velen lijden onder geweld en onderdrukking? Mag je een politieke agenda reduceren tot Coca-Cola-achtige reclamespots?

Hoe omstreden zijn methoden ook zijn, door zo los te komen van alle conventies dwingt Garcia Ferrada het ‘SI’-kamp zich in steeds meer bochten te wringen. De soevereiniteit van hun verhaal loopt ernstige deuken op wanneer ze zich voor het oog der natie laten verleiden om avond na avond te reageren op de ‘NO’-kwartiertjes. Kopiëren, verdachtmakingen, intimidatie… Alle registers gaan open. Daarmee graven ze langzaam maar zeker hun eigen graf. Pinochet verandert als hoofdpersoon in de ‘SI’-kwartiertjes gaandeweg van strenge maar rechtvaardige vader des vaderlands in een kwaaie pier met bedenkelijke praktijken en een matig gevoel voor de tijdgeest.

Een sterk staaltje speelveld kapen van de tegenstander en laten zien dat hij het spel niet beheerst en een must see voor campagnejunkies.

Maarten van Heems
Maarten van Heems is partner bij BKB en fervent wielrenner. Hij werkte aan campagnes voor onder meer KNVB, Alliander, ministerie van SZW, Movember en Tibet. Maarten doet de Europese PR voor Junkie XL en geeft campagne- en communicatietrainingen in Oost-Europa, het Midden-Oosten en Zuid-Afrika. Hij studeerde eerder Geschiedenis in Amsterdam en Russisch in Odessa.