License to Heal. Over manifesten en wat daarna komt

6 december 2016 was de grote dag. Met dertig jongeren trokken we naar het centrum van de macht, naar Plein 2 in Den Haag. Oftewel, de Tweede Kamer der Staten-Generaal. In een wit medicijnkoffertje met een rood kruis transporteerden we een belangrijk document.

Het was een manifest dat de eerste aanzet geeft tot een duurzamer financieringsmodel voor dure medicijnen, waarbij toegankelijkheid en betaalbaarheid centraal staan. Bovendien een manifest waar door verschillende politieke kleuren aan is geschreven. Jongerenorganisaties van links tot rechts, van progressief tot conservatief: eensgezind kwam het manifest License to Heal tot stand. En gezamenlijk overhandigden we de tekst aan de zorgwoordvoerders van onze moederpartijen.

Als campagneleider van dit manifest heb ik veel geleerd van de afgelopen periode. Ik heb ervaren dat een enthousiaste groep mensen veel kan bereiken zonder noemenswaardig budget, met in studentenkamers ontworpen strategieën, naast studies en banen. Met een combinatie van Les Misérable-barricaden, een scheutje Remy Danton en de vastberadenheid waarmee Tom Hanks Omaha Beach bestormde. Ik vertel je graag over de reis tot nu toe en over mijn manifestlessen.

Discussies rondom medicijnen zijn emotioneel en politiek beladen. Daarom is het erg bijzonder dat acht jongerenorganisaties het eens zijn geworden over de tekst van een manifest. We zagen simpelweg allemaal de noodzaak tot verandering; op lange termijn is het huidige systeem niet houdbaar. Bij het schrijven van ons manifest hebben we gezocht naar partijen die dezelfde urgentie zagen. We hebben de steun verworven van de gezondheidsfondsen, de academische ziekenhuizen en een lange lijst experts.

De volgende stap was moeilijker. We vonden dat het manifest nog meer partijen bij elkaar moest brengen. Ons initiatief is immers partij-overstijgend. Daarom zijn we in gesprek gegaan met zorgverzekeraars, ziekenhuizen, gezondheidsfondsen, artsen, patiënten en farmaceuten. Ja, ook farmaceuten. Ze zijn zo ver buiten de discussie geplaatst dat we ze nauwelijks meer horen. Maar ook farmaceuten denken na over oplossingen. Bovendien is een oplossing pas duurzaam als hij door veel mensen wordt gedragen.

Toen werd wel duidelijk waar we als License to Heal – zo hadden we ons manifest en onze samenwerking genoemd – in beland waren. Een kerkhof van gebroken beloftes en gestold wantrouwen. Aan ons de taak als breekijzer de vastgeroeste verhoudingen te doorbreken, met een enthousiaste boodschap over kansen en samenwerking.

Deze taak is nog niet volbracht, maar toch is het tijd voor alvast wat voorlopige manifestlessen.

manifest-2

Les 1. Inhoud manifest: volledigheid versus effectiviteit
Bij het schrijven van het manifest is het steeds schipperen tussen twee wensen. Aan de ene kant wil je zo volledig mogelijk zijn en de mogelijkheid van simpele tegenwerpingen voorkomen. Aan de andere kant probeer je een manifest helder en concreet te houden. In het License to Heal-manifest hebben we dit probleem getracht op te lossen door onze wensen onderaan kort samen te vatten. Dit helpt ook bij gesprekken met belanghebbenden en bij de promotie van het manifest.

In een manifest moet zowel een probleem als een oplossing staan. Mensen moeten snappen waarom het belangrijk is dat er iets gebeurt en willen graag weten op welke manier er iets kan veranderen. Voeg een urgentiesausje toe om je verhaal op smaak te brengen.

Les 2. Samenwerking met partners: kernclub en diversiteit
Een volgend dilemma is hoeveel je moet toegeven op de inhoud in je zoektocht naar zoveel mogelijk partners. In het geval van License to Heal was het vormen van een brede politieke basis een grote eis omdat het krachtig signaal is richting Den Haag. Door concrete voorstellen hebben we geprobeerd ook het veld te enthousiasmeren.

Het is verstandig om niet te veel partners te kiezen omdat dit een heleboel inspraak, schipperen en afstemmen scheelt. Kies daarom een enigszins compacte kern van partners met wie je inhoudelijk over het manifest discussieert. Als het manifest er ligt, kunnen allerlei organisaties zich erbij aansluiten en helpen met het uitdragen van de boodschap.

Bij het kiezen van partners is het aan te raden naar diversiteit te kijken, dit zorgt voor breed draagvlak. Het is handig op zoek te gaan naar koepelorganisaties, zoals License to Heal met de Stichting Gezondheidsfondsen en de Nederlandse Federatie van Academische Centra heeft gedaan, zodat je in een keer heel veel organisaties achter je krijgt. Verder is het fijn als experts je manifest openlijk steunen en hun handtekening eronder zetten.

Les 3. Maatschappelijke steun en media-aandacht
Voor het verkrijgen van maatschappelijke steun is een aantal zaken essentieel. Ten eerste moeten mensen het probleem dat het manifest agendeert herkennen. Ze moeten er gevoel bij krijgen of mensen kennen die met het probleem kampen. Zorg ook dat het manifest voor iedereen eenvoudig te lezen is (in ieder geval het wensenlijstje aan het eind).

Het is lastig om op nationale televisie of in landelijke dagbladen te komen. Zeker met een complex onderwerp als de financiering van geneesmiddelen. Kies daarom zorgvuldig welk medium het beste bij je verhaal past. In het geval van License to Heal heeft Follow the Money een artikel geschreven en een interview afgenomen. Zij schrijven vaak over complexere onderwerpen en nemen de ruimte en tijd voor meer diepgaande artikelen. Ons verhaal paste hier dus uitstekend. Het kan vervolgens door andere media weer worden overgenomen.

In dit kader kreeg ik een nuttige tip van BNN-presentator Tim Hofman. Namelijk dat een bekende naam een manifest een grote boost kan geven. Kijk maar naar het manifest van Hugo Borst. Het is makkelijker om BN’ers in een talkshow te krijgen. Bovendien krijgt het manifest op deze manier een gezicht.

Omdat aandacht van de traditionele media lastig te verkrijgen is, valt nadrukkelijke aanwezigheid op social media als bijvoorbeeld Twitter en Facebook sterk aan te raden. Op die manier is het mogelijk de eigen achterban te enthousiasmeren en te mobiliseren. Door het delen van foto’s, video’s en nieuwsberichten is het mogelijk het probleem te agenderen en de oplossing te presenteren. Als het vervolgens lukt de aandacht van traditionele media te krijgen, versterken beide elkaar.

Tot zover, voor nu. Gaat heen en manifesteert u!