Lang leve de Amerikanisering van de politiek!

‘Een politieke partij mag je nooit als wasmiddel verkopen, was ooit het hoogste gebod. Die tijd is voorbij. De toekomst is aan de mannetjesmakers.’ Schreef Binnenhofveteraan Max van Weezel (Vrij Nederland & Radio 1) afgelopen week in de VN over de lijsttrekkerverkiezingen bij PvdA, CDA en binnenkort GroenLinks.

GroenLinks
Het is van alle tijden, de waarschuwing voor Amerikanisering van de politiek. Diezelfde Max van Weezel schrijft op Twitter dat GroenLinks lang tegen lijsttrekkersverkiezingen was om ‘Amerikaanse toestanden te voorkomen’

GroenLinks voelde zich zelfs genoodzaakt om, na geruchten over de kandidatuur van Tofik Dibi het volgende bericht op haar site te zetten: ‘Voor alle duidelijkheid: er zijn pas lijsttrekkerskandidaten als de Kandidatencommissie dat vindt’. (De vrij communistisch aandoende tekst werd overigens dezelfde dag nog vervangen.)

Diezelfde kandidaatstellingscommissie stortte de partij afgelopen weekend in een diepe crisis door de nummer twee van de partij ‘totaal ongeschikt’ te verklaren. Onder grote druk mocht Dibi uiteindelijk wel meedoen en krijgt GroenLinks voor het eerst sinds 1993 (de partij was toen de eerste die dit fenomeen in Nederland introduceerde http://nl.wikipedia.org/wiki/GroenLinks-lijsttrekkersreferendum_1993) een lijsttrekkerreferendum.

Ledenreferenda werken!
Als je in de afgelopen jaren naar partijreferenda kijkt kan er maar een conclusie zijn: ledenreferenda zijn goed voor de Nederlandse democratie, leveren partijen leden en kiezers op en zorgen voor een meer inhoudelijke discussie rond de partij dan gebruikelijk.

PvdA
In 2002 won Wouter Bos overtuigend de strijd tegen Jeltje van Nieuwenhoven in een verkiezing onder PvdA-leden. Bij de daaropvolgende Tweede Kamerverkiezingen won de partij 19 zetels onder andere door ‘new kid on the block’ Bos. Ook in 2012 lijkt de keuze voor een referendum goed uit te pakken.. Tijdens het referendum won de partij 10 zetels in de polls tussen 14 in februari tot 24 in april. Daarnaast werden honderden mensen PvdA-lid. https://n9.noties.nl/peil.nl/

VVD
Ook de VVD profiteerde in eerste instantie enorm van de lijsttrekkerverkiezing tussen Rutte en Verdonk. Aan het begin van de campagne, op 26 maart 2006 stond de partij op 23 zetels in de polls, op 21 mei, na de keuze voor Rutte op 36. Een enorme toename van de populariteit dankzij de aandacht voor de VVD. Dat de partij deze niet verzilverde kwam vervolgens door de aanhoudende twisten tussen Rutte en Verdonk.

CDA
Al profiteert het CDA niet meteen van het referendum van de afgelopen weken, ontegenzeggelijk heeft de partij een positievere pers gekregen. Dankzij de keuze voor Van Haersma Buma zal de CDA de komende weken flink gaan stijgen in de waardering van de kiezers. Daarnaast rapporteerde het partijbureau al vrij snel dat er zo’n 500 mensen lid van het CDA waren geworden. http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/3257011/2012/05/18/Media-aandacht-brengt-CDA-nog-geen-renaissance.dhtml

Voorwaarden voor een goed referendum:
Is het ledenreferendum voor een lijsttrekker dan een panacee voor succes? Nee, de VVD wist haar electorale winst niet om te zetten in blijvende steun. En GroenLinks maakt een valse start door de keuze tussen een door de partijapparatsjiks ‘geschikt’ verklaarde kandidaat en een ‘ongeschikte’ te gaan voeren. Er dient bij een dergelijk referendum wel aan een aantal essentiële criteria te worden voldaan.

  1. Zorg voor een helder en begrijpelijk systeem, dat van te voren duidelijk is en waarvan iedereen weet wie er wel en niet deel kan nemen. Het CDA ‘twee ronden’ systeem is wat dat betreft verreweg het meest helder en te prefereren boven het ‘alternative voting’ systeem dat de PvdA waar mensen toch het gevoel hebben dat ze strategisch moeten stemmen en waar een gematigdere kandidaat wellicht in de laatste ronde meer kans maakt (zie onder meer, http://www.nu.nl/algemeen/1247915/ploumen-verrassend-nieuwe-voorzitter-pvda-video.html) .
  2. Maak van te voren afspraken, in een contract waarbij helder is hoe de verkiezingen gevoerd worden: er mag felle strijd zijn, over vorm en inhoud, maar na de uitslag staan de deelnemers samen op het podium en verplichten zich tot steun aan de gekozene. Geen VVD taferelen! http://nl.wikipedia.org/wiki/VVD-lijsttrekkersreferendum_2006
  3. Laat de leden/kiezers ook echt de kandidaten bepalen. Geen keuze tussen door een commissie geschikt of ongeschikte kandidaten zoals bij GroenLinks. Iedere kandidaat is volwaardig kandidaat of doet niet mee. Een drempel in de vorm van ondersteuningsverklaringen (bijvoorbeeld 100 leden steunen de kandidatuur) levert een drempel op die groot genoeg is.
  4. Maak afspraken over financiering en transparantie van campagnegelden.
  5. Organiseer een flink aantal debatten tussen de kandidaten, neem een neutrale voorzitter en zorg dat technisch en qua beeldregie alles er goed uitziet, het is naast de campagne tussen de kandidaten ook een campagne voor de partij.

Als aan bovenstaande criteria wordt voldaan zal iedere partij, iedere kandidaat maar vooral de kiezer gebaat zijn met een referendum.

  • De partij beheerst een flinke tijd het nieuws, en kan ongefilterd haar inhoudelijke boodschap en debat voor het voetlicht brengen (en testen).
  • De kandidaat wordt getest, doet ervaring op die hem later, zelfs al hij verliest, veel goed zal doen.
  • De kiezer kan de kandidaten testen en te licht of ongeschikt bevinden, vanwege slechte optredens in de pers, niet kunnen overtuigen in een debat of te weinig inhoudelijke kennis en ideeën. Beter tijdens een ledenreferendum, dan tijdens de echte verkiezing.

Deze Amerikaanse toestanden zijn altijd beter dan het klakkeloos benoemen van een partijbons die tijdens de verkiezingen genadeloos door de mand valt.

Lang leve de Amerikaanse toestanden!