Is het nog lente in Tunesië?

Eind juli werden Tunesische militairen vermoord in een hinderlaag bij de Algerijnse grens. De verdenking gaat uit naar militanten die eerder Noord-Mali onveilig maakten. Aan de grens met Libië rammelen duizenden vluchtelingen aan de poort, op de vlucht voor het geweld en de anarchie van het post-Ghadaffi tijdperk. CNN berichtte deze week dat Tunesië de grootste buitenlandse leverancier is van IS-strijders in Syrië en Irak. Het land waar de Arabische Lente begon, moet dus op de blaren zitten. Maar te midden van de puinzooi die in grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika is ontstaan, maakt Tunesië zich – vooralsnog vreedzaam – op voor parlements- en presidentsverkiezingen dit najaar.

Dit weekend organiseert BKB in samenwerking met het Netherlands Institute for Multiparty Democracy en de Tunesian School of Politics een campagnetraining voor zestig activisten en kandidaten van meer dan 10 verschillende politieke partijen. In sneltreinvaart behandelen we alles wat bij verkiezingen komt kijken, zoals: interne partijpolitiek, het opstellen van een partijprogramma, de vertaling daarvan naar strategie en boodschap, het bereiken van de kiezer en omgang met de media.

We trainen op techniek, niet op inhoud. Welke kant het land op gaat, moeten de Tunesiërs zelf maar bepalen. Bovendien vermijden we zo dat de verkiezingsstrijd in het klaslokaal losbarst. Tijdens een training begin vorig jaar in Egypte liepen de spanningen zo hoog op dat verder trainen bijna onmogelijk werd. Buiten het hotel werd gedemonstreerd tegen de Moslimbroederschap die toen aan de macht was. Elke avond vielen er doden en gewonden. De jonge leden van de heersende partij werden elke volgende dag feller ter verantwoording geroepen. Een vergelijkbare training in november in Tunesië gaf juist het tegenovergestelde beeld. De deelnemers daar gingen helemaal op in hun fictieve partijen en er werden stevige banden gesmeed tussen jongeren van verschillende politieke kleuren. Aan de vooravond van deze vervolgtraining zijn we benieuwd wat er over blijft van die saamhorigheid nu de verkiezingen aanstaande zijn.

De training vindt plaats in een luxe resort aan de Middellandse Zee. Niet omdat de betrokken organisaties graag met geld smijten, maar omdat je inmiddels topfaciliteiten voor een habbekrats kan krijgen. Revolutie en toerisme combineren slecht, dus het is al een tijdje stil aan de Tunesische kust. Onze cursisten werden vorig jaar driemaal daags onder handen genomen door de koks en obers aan het hotelbuffet: “Waar zijn jullie mee bezig? Geef ons maar Ben Ali. Sinds hij weg is, is alles alleen maar minder geworden.” De economische situatie is er sindsdien niet beter op geworden. Hoe gaat dat doorwerken tijdens de verkiezingen? Een groot deel van de kiezers laat de idealen toch bepalen door de portemonnee.

En dan is er nog de paradoxale vraag wat deze nieuwe ronde van electorale vrijheid gaat betekenen voor de sociale vrijheden van met name vrouwen. De positie van de vrouw was onder Ben Ali misschien ook niet perfect, maar onder hun Arabische zusters behoorden de Tunesische dames toch tot de meest geëmancipeerden. Maar het zou niet de eerste keer zijn dat mensen in vrijheid kiezen om zichzelf of hun buren te ketenen.

Als dat gebeurt, kunnen onze obers en koks wel definitief hun boeltje pakken. We zijn benieuwd naar hun commentaren deze keer.