Ik begrijp ze wel, die Grieken

Vorige week zat ik met een collega in de auto. We hadden het over Griekenland. Mijn collega sprak haar verbazing uit over het referendum. “De Grieken zijn zelf verantwoordelijk voor de schulden die ze hebben. En schulden, die betaal je gewoon af.” Dat hele referendum was wat haar betreft dus overbodig. Maar het zette mij aan het denken. Wie was er nu eigenlijk verantwoordelijk voor de schulden en waarom waren zoveel Grieken geneigd om nee te zeggen tegen een pakket met Europese maatregelen?

Even terug in de tijd; naar 2008 om precies te zijn, het begin van de Europese en Amerikaanse crisis. Een aantal Europese banken waaronder ABN Amro en het IJslandse Landbanksi viel om en kon alleen met steun van de overheid overeind gehouden worden. De economie kromp, de werkloosheid steeg en toen er naast een economische recessie ook nog een eurocrisis uitbrak, kwam een aantal Zuid-Europese landen ernstig in de problemen.

De burgers van Europa en Amerika waren boos. Boos omdat de banken met overheidsgeld overeind gehouden moesten worden, terwijl de bankiers jarenlang grof geld hadden verdiend. Nota bene met dubieuze financiële producten waardoor de crisis was ontstaan en de huizen van velen onder water kwamen te staan. De bankiers verdedigden zich, want de mensen die leningen aangaan, zijn er immers ook zelf verantwoordelijk voor.

Die tegenstelling ontaardde onder meer in Occupy Wall Street in 2011. Duizenden mensen verzamelden zich bij Wall Street in New York City om te protesteren tegen de macht van het geld en de sociale en economische ongelijkheid. Het protest sloeg over naar Europese landen en ook op het Beursplein in Amsterdam stonden maandenlang demonstranten.

Laten we nu teruggaan naar Griekenland. Want terwijl wij de economische recessie al bijna weer vergeten zijn, zitten de Grieken er nog middenin. Waar onze werkloosheid op zijn hoogtepunt een procent of 8 was, heeft Griekenland te kampen met een werkloosheidscijfer van 25 procent. Ook de koopkracht is met een kwart gedaald. Dat betekent dat er Grieken zijn met honger. En Grieken die niet meer naar de dokter kunnen.

Kun je je nog herinneren hoe boos Nederland was op ‘de banken’, ‘de politici’ en ‘het grootkapitaal’ tijdens de crisis? En stel je nu eens voor hoe het Griekse volk zich nu voelt. Daar heerst een diepe, diepe onvrede. Niet alleen tegenover de eigen politici en de eigen bankiers, maar ook tegenover Europa. Want de Europese landen vragen het Griekse volk om te betalen voor leningen waarvan de meerderheid van de burgers nooit heeft geprofiteerd.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem verdedigde afgelopen zaterdag in een brief aan de PvdA-leden het harde standpunt van Europa ten aanzien van Griekenland. Kern van het verhaal was dat Griekenland nooit had mogen toetreden tot de eurozone. Destijds is dat gebeurd op basis van verkeerde cijfers over het Griekse begrotingstekort. Daarnaast legde Dijsselbloem uit dat de eisen voor terugbetaling in zijn optiek reëel zijn.

Dijsselbloem kan dat misschien in Nederland uitleggen aan zijn eigen achterban, maar de Europese politici slagen er bijzonder slecht in om dit verhaal aan de Griekse burger uit te leggen. Want voor de gewone Griek is Europa een farce. Zij voelen niet de lusten, maar wel de lasten. Het is dus aan de politici van de eurogroep om niet alleen de Griekse premier Tsipras te overtuigen, maar ook het Griekse volk.

Of de nee tegen Europa goed uitpakt voor de Grieken valt nog te bezien. Het is speculeren over de uitkomst. Niemand weet écht waar Europa en Griekenland naartoe gaan. Maar ik begrijp ze wel, die Grieken.

Foto’s: Ggia / Wikimedia Commons en Csxmoose / Wikimedia Commons

Noortje Jacobs
Noortje (1983) is communicatiewetenschapper en filosoof en werkt sinds 2011 bij BKB. Daar geeft ze advies bij het Deltaprogramma IJsselmeergebied en werkt ze voor Jet-Net aan het verbeteren van het bètaonderwijs. In haar eigen tijd zet ze zich in voor stichting Femmes for Freedom en GroenLinks.