Hopen op witte rook en een zwarte paus

Gisterenavond steeg er, eerder dan verwacht, witte rook op uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel. Jorge Mario Bergoglio uit Argentinië is de nieuwe paus en wenst vanaf nu aangesproken worden met Fransiscus I. De verkiezing voor een niet-Europeaan is een trendbreuk met vorige eeuwen, maar we hoeven niet te verwachten dat dit ook een koersverandering oplevert op onderwerpen zoals homoseksualiteit en anticonceptie. Onderwerpen waar we ons in de kroegen van Amsterdam druk om maken.

De paus is staatshoofd van het kleinste land ter wereld, Vaticaanstad, maar vertegenwoordigt vooral ruim een miljard rooms-katholieken. Volgens sommigen zelfs alle twee miljard christenen, wat hem wat betreft jurisdictie tot de machtigste man op aarde maakt. De kardinalen in de Sixtijnse Kapel zijn zelfs van mening dat de paus als Opperherder Van De Universele Kerk niet alleen jurisdictie heeft over de hele wereld, maar over het hele universum. Dat universum is volgens hen overigens een vrij overzichtelijk geheel.

In de kroegen van Amsterdam, of in ieder geval in de kroegen van Amsterdam waar ik kom – of laat ik het anders zeggen – in de Kat in de Wijngaert op de Lindengracht, hadden ze het ze het liefst een zwarte paus gewild. Bij voorkeur ook nog openlijk homoseksueel en vegetariër, maar voorlopig voldeed een zwarte paus. Volgens de bookmakers niet geheel onmogelijk, de Ghanees Peter Turkson was de grootste kanshebber onder de Afrikaanse kandidaten. Op onnavolgbare wijze weet hij de kwesties van homoseksualiteit en misbruik in de kerk met elkaar te combineren:

De schuld van de crisis in de kerk door seksschandalen ligt bij de homofiele priesters. Bij Afrikaanse kerken zou zoiets nooit kunnen, want in Afrika is de cultuur tegenover homofilie heel ongunstig. Zo hebben de Afrikaanse traditionele systemen in zekere zin de bevolking beschermd tegen die neiging. 

Hoewel Benedictus XVI ook niet bepaald de George Michael onder de wereldleiders was, bakte hij ze nooit zo bruin. Waar de Europese pauzen met handige uitspraken als ‘God houdt van iedereen’ nog min of meer de homohaat binnen de kerk wisten te verdoezelen, gaan de Afrikanen er met gestrekt been in. En dat is nodig. Het is nodig dat we zien dat een twitteraccount het Vaticaan nog niet progressief maakt, het is nodig dat we zien dat een zwarte paus niet opeens als Barack Obama II een liberale wind laat waaien door de katholieke kerk.

Ik hoop dat de kardinalen met Jorge Mario Bergoglio hebben gekozen voor een paus die incapabel is in het liefdevol verpakken van een haatdragende boodschap, een paus die wat minder handig is in het politieke spel. Het liefst had ik een keuze gezien voor Peter Turkson omdat ‘het toch wel een keer tijd wordt voor een zwarte paus,’ zodat de wereld had kunnen zien dat we de aartsconservatieve, maar nog steeds oppermachtige institutie wat minder serieus moeten gaat nemen.