Hoe zou het zijn met Joseph Kony?

De foto is in de jungle genomen. Rebellenleider Kony is bezweet. De close up verraadt zorgen, er is angst te zien in zijn ogen. Zo keek hij me elke dag aan van achter het raam van de overburen. Het resultaat van de Kony 2012 campagne die in de lente nog records brak en nu ver lijkt weggezakt in ons collectieve geheugen.

Op 5 maart werd de korte film ‘Kony 2012’ online gezet door de organisatie Invisible Children, Inc. Nog diezelfde maand werd deze bekeken door meer dan honderd miljoen mensen wereldwijd.

In wat een van de grootste online videohits ooit werd, komen de verschrikkingen van 26 jaar bloedige guerrilla in de jungle op de grens tussen Uganda, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo en Zuid-Sudan in beeld. Het doel van de makers is de wrede rebellenleider Joseph Kony zo bekend maken dat niemand meer de ogen kan sluiten voor zijn praktijk van kindsoldaten, verkrachting, verminking en andere wreedheden tegen de bevolking. Zodat dat kijkers, politici en legers wel in actie moeten komen om dit monster eindelijk uit te schakelen. Deadline: december 2012.

De enorme massa die de campagne in korte tijd wist te maken, zorgde ervoor dat al op 21 maart Senatoren Inhofe en Coons met een resolutie kwamen waarin Kony veroordeeld werd. Twee dagen later maakte de Afrikaanse Unie bekend 5000 soldaten op te trommelen om Kony op te jagen. Uitgaande van het tijdschema van de campagne hebben ze daarvoor dus negen maanden de tijd.

We kunnen stellen dat stap 1 van de campagne daarmee meer dan geslaagd is. Toch is er reden tot bezorgdheid. De centrale gedachte achter Kony 2012 is dat alleen aanhoudende publieke druk ervoor kan zorgen dat politici en beleidsmakers met dit probleem aan de slag blijven. Immers waarom deelnemen aan een dure en potentieel gevaarlijke missie in een gebied waar vrijwel niemand echt belang bij heeft?

Maar ondertussen is die publieke druk even snel verdwenen als hij op kwam. Kony 2012: Part II – beyond famous die een maand later op 5 april werd gepubliceerd werd ‘nog maar’ door enkele miljoenen mensen bekeken. Beide films werkten toe naar een wereldwijde actiedag op 20 april. De kijkers werden onder de titel ‘Cover the night’ opgeroepen om wereldwijd steden en dorpen vol te hangen met posters van Kony.

Mijn overburen gaven hier gehoor aan, maar de grote bijeenkomsten en de overname van stadscentra bleef uit. In Amsterdam bleef het Museumplein leeg. Activisme anno 2012 blijkt vooral een kwestie van sharen en liken. Je hoeft er de deur niet meer voor uit en dat doe je dan ook niet.

Matthijs van Nieuwkerk wijdde op 9 maart in De Wereld Draait Door een debat aan de campagne en beloofde zijn tafelgasten Willemijn Verloop, Andrew Makkinga en Theo Maassen plechtig om er ‘op gezette tijden en met zeer grote regelmaat’ op terug te komen. Hij schreef de afspraak ostentatief op zijn spreekkaartje als ware dat de redactie agenda. Enige maanden verder wachten we daar nog steeds op.

Moeten we dat Van Nieuwkerk kwalijk nemen? Tja, elke week zijn er nieuwe hypes. En een programma als DWDD is het zijn kijkers verplicht om ze allemaal te behandelen. Het is een teken des tijds dat onze aandachtsspanne kort is en onze bereidheid om zelf in actie te komen beperkt. Daarmee bewandelt de Kony 2012 campagne een gevaarlijk pad. Negen maanden is veel te lang om de aandacht vast te houden en elke week groeit het risico dat de Afrikaanse Unie en de Amerikaanse Senaat het verder wel voor gezien houdt. Op naar de volgende hype. Laten we hopen dat het monster voor die tijd gepakt is.

Maarten van Heems
Maarten van Heems is partner bij BKB en fervent wielrenner. Hij werkte aan campagnes voor onder meer KNVB, Alliander, ministerie van SZW, Movember en Tibet. Maarten doet de Europese PR voor Junkie XL en geeft campagne- en communicatietrainingen in Oost-Europa, het Midden-Oosten en Zuid-Afrika. Hij studeerde eerder Geschiedenis in Amsterdam en Russisch in Odessa.