Het gevaar van Make America Lonely Again

Alle alarmbellen moeten gaan rinkelen met Donald Trump aan het roer van een isolationistisch Amerika.

Op zijn eerste werkdag wil president Donald Trump de Verenigde Staten terugtrekken uit het TPP-verdrag. Een verdrag dat investeringen en handel tussen landen gelegen rond de Stille Oceaan moet bevorderen. Eerder stelde hij ook al de decennia lange Amerikaanse militaire en economische samenwerking met Europa ter discussie. Om over de twijfel die hij zaait over het al dan niet ratificeren van het klimaatverdrag van Parijs nog maar te zwijgen.

Deze acties passen binnen zijn bredere campagnebelofte dat het land onder zijn leiding zich zo min mogelijk zal bemoeien met de rest van de wereld. Deze nieuwe periode van Amerikaans isolationisme moet 100 jaar na dato alle alarmbellen doen rinkelen in Europa.

Want ook ten tijde van het interbellum trok de VS zich steeds verder terug uit de internationale politiek, met desastreuze gevolgen. Na de Eerste Wereldoorlog weigerde het Amerikaanse congres het Verdrag van Versailles goed te keuren. Hierdoor trad de VS ondanks de eerdere toezeggingen van toenmalig president Woodrow Wilson niet toe tot de net opgerichte Volkerenbond. Deze internationale institutie was daardoor zo goed als gedoemd om te mislukken.

Na de grote beurscrash van 1929 trok de VS helemaal haar handen af van de rest van de wereld. De Amerikanen trokken bijna al hun internationale financiële belangen terug. Dit was meer dan de zich herstellende, op Amerikaans geleend geld leunende, wereldeconomie aankon. Een enorme economische recessie was geboren.

Door het gebrek aan internationaal Amerikaans leiderschap tijdens deze, door de invloedrijke Britse historicus Mark Mazower beschreven als een Crisis of Capitalism (and Democracy), trokken steeds meer landen zich terug in de eigen natiestaat. Ondemocratische en alternatieve totalitaire systemen wonnen snel aan aantrekkingskracht.

Het bleek een uiterst vruchtbare voedingsbodem te zijn voor verderfelijke ideeën. Op het moment dat er leiderschap van de VS werd gevraagd, het land dat bij uitstek een voorloper wat betreft democratie en internationale economische samenwerking is, trok het zich terug in haar cocon en lieten de Amerikanen op een cruciaal moment de wereld in de steek.

Een eeuw later bevinden wij ons weer in economisch zwaar weer. Ook op het gebied van internationale samenwerking gaat het momenteel niet bepaald voor de wind, gezien de Brexit, de onenigheid over het bestrijden van IS en de vastgelopen TPP- en TTIP-onderhandelingen. Wederom grijpen landen terug op hun eigen nationale belangen, in plaats van dat zij met een open en zelfkritische blik naar deze problemen kijken.

Deze impasse heeft er voor gezorgd dat het populisme en nationalisme momenteel weer hoogtij viert. Denk aan de grote electorale aantrekkingskracht van partijen zoals het Front National in Frankrijk, Alternative für Deutschland, de Partij voor de Vrijheid in Nederland en in zekere zin ook de huidige Republikeinse Partij.

Je kop in het zand steken en je afsluiten voor internationale problemen, zoals veel van deze partijen bepleiten, is te kort door de bocht en een non-oplossing. Juist in onze wereld van vandaag, die meer dan ooit geglobaliseerd maar tegelijkertijd ook gepolariseerd is, wordt er een constructieve houding van het machtigste land ter wereld gevraagd. De VS is zo innig vervlochten met de rest van de wereld dat we niet meer zonder elkaar kunnen.

De grote internationale problemen van onze tijd, zoals klimaatverandering, zijn daarom niet op te lossen met een VS die niet volledig haar verantwoordelijkheid neemt. Met dit beleid van Trump steven wij natuurlijk niet direct af op een nieuw grootschalig gewapend conflict zoals 100 jaar geleden, maar toch zijn er wel enkele parallellen met het verleden die ons zorgen moeten baren.

Laten wij hopen dat Trump zijn klassiekers kent. Zo schreef de Amerikaanse schrijver Mark Twain ooit: “History doesn’t repeat itself but it often rhymes.”

Foto: Maret Hosemann / Pixabay.