Een hele waslijst werd er aangekondigd en toegelicht in de drie uur durende keynote (The Verge maakte een versie van 3 minuten). En sommige zaken vielen wel op: een maand geleden ging nog het gerucht dat Google WhatsApp wilde kopen voor een miljard, nu blijkt dat Google al een paar jaar bezig is met een eigen versie die de nu al verwarrende naam Google Hangouts gaat dragen. En wat dacht je van de tegenhanger van Spotify: Google Play Music All Access. Opvallend nieuws, zeker.

Maar ‘s middags was het belangrijkste nieuws al geweest: er waren namelijk enkele screenshots gelekt van de ‘nieuwe’ Google Maps. ‘s Avonds bleken de screenshots echt te zijn. Weer een bevestiging dat Google de weg van design én functionaliteit nog verder is ingeslagen.

Alle producten geïntegreerd met elkaar: zo komen favoriete restaurants van jouw Google+-vrienden bijvoorbeeld terug in jouw Google Maps. ‘Everybody gets their own map, every time.’ Een gepersonaliseerde kaart die precies weet wat je wilt, wat je zoekt en waar je van houdt, voordat je erom gevraagd hebt. Geen toeval dat dit precies de slogan van het laatste paradepaardje van Google was.

Maar dan het design: in januari sprak The Verge over een revolutie bij Google. ‘The new Google way is weird, but it’s working.’ Maar waarom werkt het opeens? Omdat de verschillende producten van Google – en dat zijn er héél veel – plotseling een algemeen Google-design lijken te hebben. Van de mobiele app voor Google+ op iOS tot aan Keep, de ‘vervanger’ van Evernote in Google Chrome: het ziet er allemaal geweldig uit. ‘Since Google has institutionalized this new approach, each app — finally — looks like it belongs in the same family.’ En was dat niet altijd het terrein van Apple?

Google was altijd functioneel, Apple was altijd strak vormgegeven. Even zwart-wit geschetst. Nu blijkt Google een ander mantra te hebben: ‘one simple, beautiful, useful Google’. Van don’t be evil naar don’t be ugly.

En volgens de designers zitten ze pas op eenderde van dat wat ze willen bereiken. En de reacties zijn nu al lovend. Is de strijd gestreden? Welnee, hij ligt compleet open. Dat maakt het nog veel boeiender.

5. Lek Nile Rodgers
Laten we chronologisch beginnen. Begin februari, toen alles rond Daft Punk nog stil was – kunnen we het ons nog voorstellen? – lekte gitarist Nile Rodgers dat hij samen had gewerkt met de robots aan hun nieuwe album. Ik geloof niet dat het lek van de gitarist, bekend van onder andere Chic (Le Freak), David Bowies Let’s Dance en Madonna’s Like a Virgin, een slip of the tongue was. Het is een slim uitgedachte marketingtruc om te ‘lekken’, om zo persaandacht te genereren en het buzzcircuit aan te wakkeren. Bovendien kon nu de conclusies getrokken worden dat het meer een disco- dan een technoalbum zou worden; een uitstekend stukje verwachtingsmanagement.

4. Yves Saint Laurent
Daft Punk liet ooit voor Around The World een legendarische videoclip regisseren door Frans wonderkind Michel Gondry, en het tweede album Discovery diende als soundtrack voor anime film Interstella 5555. In de clip van nieuwe single Get Lucky en in alle beelden die de release van de single en het album ondersteunen, dragen de robots van Daft Punk en gastmuzikanten Pharrell Williams en Nile Rodgers zwarte glitterjasjes. Deze jasjes werden speciaal ontworpen door modegigant Yves Saint Laurent. Een knappe manier om op een andere manier dan via de muziek aandacht te genereren voor het nieuwe materiaal.

3. The Collaborators
Aan de plaat hebben veel bekende muzikanten meegewerkt en die muzikanten hebben over de samenwerking natuurlijk ook iets te vertellen. Dus werd een samenwerking gezocht met The Creators Project (een samenwerking van underground tijdschrift Vice en chipgigant Intel) om via een videoserie The Collaborators bekend te maken wie er hebben meegewerkt, en meteen ook wat ze er van vonden. Aflevering 1: discopionier Giorgio Moroder. Zeven afleveringen met andere collaborateurs, waaronder een met Chilly Gonzales, van circa acht minuten volgde. Een maand voor de release van het album maar liefst acht nieuwe momenten om aandacht te genereren.

2. Poster SXSW
In maart vond in Austin, Texas het muziekfestival SXSW plaats. Het festival staat er om bekend dat er grote verrassingsoptredens kunnen plaatsvinden. Toen er in de stad ineens een reusachtige Daft Punk-poster hing, ging het hardnekkige gerucht (gevoed door hoop uiteraard) dat ze zouden gaan optreden. Maar dat deden ze niet. Slim, want het gerucht is meer dan genoeg. Bovendien, onvoorspelbaar zijn maakt machtig.

1. Vrije publiciteit
In de aanloop naar het verschijnen van Random Access Memories verschenen bij Saturday Night Live drie commercials (op 3 maart, 23 maart en 12 april), waarvan de laatste in première ging op muziekfestival Coachella. De reclames duurde kort en bevatte verschillende delen van de single Get lucky. De eerste bevatte alleen muziek, de tweede ook de karakteristieke Daft Punk-vocoderstemmen, de derde een deel van het couplet en het hele refrein. Dit derde filmpje duurt anderhalve minuut en dus een stuk korter dan het hele nummer. Dit was koren op de molen van de ongeduldigen. De dagen en weken erna regende het nepversies van de uit te komen single op het web, allemaal opgebouwd uit de stukjes van de commercials: knip- en plakwerk. Vrije publiciteit voor de muzikanten, want zonder dat ze zelf iets hoeven te doen, blijft de buzz gaande.

Gisteren was het daar dan eindelijk. De plaat zelf. En de reacties zijn wisselend, en het is de vraag hoe de plaat de geschiedenisboeken in gaat, maar de aanloop is in ieder geval historisch.

In een kort gesprek met Elsevier begin deze maand zei Peetoom dat het CDA niet moet gaan evangeliseren. Het CDA zou weer een volkspartij moeten zijn met oog voor de zorgen van gewone mensen, een pragmatische middenpartij. Een teken dat de CDA-fractie meer ruimte krijgt van Peetoom om een eigen koers te varen. Kortom, Peetoom lijkt eindelijk te begrijpen dat de partijvoorzitter er is om de organisatie van de partij in goede banen te leiden, niet om politieke vergezichten te schetsen.

Het Elsevier-interviewtje bleek een hele opluchting voor veel CDA’ers. Het gaat namelijk goed met het CDA. Nou ja, goed, relatief goed dan. De fractie is bijzonder eensgezind en is met dertien man ook nog eens lekker overzichtelijk. De grote dossiers waarmee kan worden gescoord in de media worden opgepakt, de kleine dingetjes blijven liggen. De tijden dat CDA-Kamerleden bijna niets te doen hadden, omdat ze met z’n 43′en waren, is definitief voorbij.

Er zitten echte knallers in de fractie. Ik noem een Pieter Omtzigt, een Mona Keijzer, een Raymond Knops. Stuk voor stuk bijten zij zich vast in grote en belangrijke dossiers als belastingzaken, Europa, zorg, de woningmarkt en defensie. De CDA-Kamerleden trekken continu aan de jasjes van de ministers en staatssecretarissen (ik kan me voorstellen dat de ambtenaren op de ministeries gek worden van het CDA). Intussen weet fractieleider Sybrand Buma zijn momenten te pakken en uit te venten in de media. Hij heeft door hoe en wanneer hij het kabinet van VVD en PvdA uit elkaar kan spelen.

Op rechts ligt een gat dat de VVD-fractie op dit moment moeilijk kan invullen door de verregaande afspraken in het regeerakkoord met de PvdA. Als Halbe Zijlstra van de VVD op een ledenbijeenkomst zegt dat er meer geld naar defensie moet in het belang van Nederland, zegt Diederik Samsom (PvdA) diezelfde dag nog dat er wat hem betreft niet meer geld naar defensie hoeft. Het wil nog niet echt lukken met de profilering van de VVD ten opzichte van het kabinet. Het is voor Zijlstra aftasten en zoeken naar de grenzen. Het CDA hoeft de bal eigenlijk alleen nog maar in te koppen.

Of het CDA, dat nog een hele lange weg te gaan heeft, wordt beloond voor haar activistische oppositie, is de vraag. In de landelijke peilingen winnen de christendemocraten enkele zetels, meer niet. Dat is niet voldoende, want de gemeenteraadsverkiezingen staan voor de deur. Zo dreigt het CDA in onze hoofdstad compleet te worden weggevaagd (van amper twee zetels door een min of meer toevallige lijstverbinding met de VVD naar nul zetels). Dat zou doodzonde zijn voor de stad, want er zit ontzettend veel kwaliteit in en rondom de Amsterdamse CDA-fractie.

Toch zou het CDA, over het geheel genomen, een comeback kunnen maken tijdens de raadsverkiezingen. De PVV doet opnieuw slechts mee in twee steden, bang dat de partij is voor nieuw gedoe met PVV-kandidaten, en de VVD heeft voor sommige kiezers afgedaan door het kabinet met de PvdA, dat net teveel linkse trekjes heeft. Met name gemeenten in de provincie Limburg zouden weer CDA-gemeenten kunnen worden, mits de lokale afdelingen de ruimte krijgen van partijvoorzitter Peetoom om een eigen, lokale agenda na te streven, óók als die (sterk) afwijkt van de landelijke koers van het CDA.

Waarschijnlijk zegt zijn naam u niets en de naam van de campagne zal u waarschijnlijk nog minder zeggen: 350. Inderdaad, drie cijfers. Drie simpele cijfers, waar Bill en zijn groep van zeven jonge studenten sinds 2009 al miljoenen mensen voor weten te mobiliseren in vrijwel elk land op aarde. Meer dan 20.000 politieke demonstraties rond het getal 350, georganiseerd door gewone mensen zoals u en ik met zorgen over de toekomst. Van de trappen van het Royal Opera House in Sydney tot de toppen van de hoogste berg van Antartica en de tuinen van Kabul, overal demonstreerden mensen voor ‘350’. Zelfs onder water – bij het Great Barrier Reef in Australië en de Malediven – werden spandoeken met ‘350’ neergelaten. Recent waaide de campagne over naar Nederland.

Waarom, vraagt u zich af? 350, oftewel 350 ppm, oftewel parts per million, is het aantal deeltjes CO₂ in de atmosfeer waar we volgens wetenschappers onder moeten blijven om gevaarlijke klimaatverandering op onze aardbol te voorkomen (for the record: we zitten nu op 400 ppm). Een abstract wetenschappelijk concept dus, waar Bill McKibben en zijn studenten miljoenen mensen van over de hele wereld rond weten te mobiliseeren in ‘een internationale klimaatbeweging’. En dat zonder budget of ervaring: ‘We verdeelden gewoon onderling de continenten en gingen aan het werk. Op zoek naar mensen die ook iets wilden doen. Het enige wat wij deden was hen benaderen en vragen om mee te doen. Ieder op zijn of haar eigen manier.’

In Vermont, VS, ontmoet ik Bill voor mijn zoektocht naar FutureFuel, de kracht van jonge mensen als brandstof voor de toekomst. FutureFuel, mijn persoonlijke zoektocht naar antwoorden, is een reis over vier continenten om vijftien van de meest inspirerende rolmodellen te interviewen over hoe de wereld in elkaar zit en wat wij als jonge generatie nog kunnen doen in de enorme uitdagingen waar we voor staan. Na Jane Goodall, Thomas Friedman, Louise Fresco en Paul Gilding is het nu de beurt aan Bill McKibben om plaats te nemen voor twee handycam’s voor een uitgebreid interview over zijn visie op de wereld en boodschap aan de jonge generatie.

In een anderhalf uur durend interview neemt Bill mij met zijn bevlogenheid en heerlijk droge humor mee in de fascinerende wereld van een beroemde Amerikaanse journalist die recent een tweede leven begon als milieu-activist en zelfs al meerdere keren in de gevangenis werd opgesloten. ‘We kunnen nog steeds een verschil maken. Onze wereldleiders zullen pas actie ondernemen als we een beweging opbouwen die groot en krachtig genoeg is om op te kunnen tegen de macht van de olie- en gasmaatschappijen. We kunnen geen bakken met geld inzetten om het tij te keren, daarom zullen we met andere valuta moeten komen: passie, spirit, creativiteit en aantallen. En als dat betekent dat we een paar dagen in de gevangenis moeten zitten, dan moet dat maar.’

Na een succesvolle carrière als journalist besloot Bill een aantal jaar geleden het roer rigoreus om te gooien. Hij lag te bibberen van de koorts in een overvol ziekenhuis in Dhaka, Bangladesh, toen hij het besluit nam dat hij meer moest kunnen doen dan alleen schrijven. Door de steeds hogere temperaturen werd Bangladesh geteisterd door de eerste grote uitbraak van het dengue virus en net als velen werd hij door een mug geinfecteerd. ‘Warm en vochtig, daar houden muggen van. We bouwen dus eigenlijk één grote muggenhemel.’ Terwijl hij om hem heen vele mensen zag doodgaan, bedacht hij hoe oneerlijk het was. Bangladesh, dat geen enkele bijdrage had geleverd aan de opwarming van de aarde, was nu één van de eerste slachtoffers. In de weken erna legde hij de fundamenten voor een wereldwijde beweging rond dat abstracte concept ‘350 ppm’.

Hoe is het je gelukt om zo’n wetenschappelijk concept te vertalen in een visie voor miljoenen mensen, vraag ik. Bill: ‘Iedereen zei inderdaad dat het onmogelijk zou zijn. Te wetenschappelijk, te ingewikkeld en veel te complex. Maar het blijkt dat eigenlijk niemand er problemen mee heeft om te begrijpen waar 350 voor staat, zelfs niet op de meest afgelegen plekken op aarde waar mensen volgens onze standaarden compleet ongeschoold zijn. Je hoeft niet alle wetenschappelijke inzichten te begrijpen om te begrijpen wat ‘te veel’ en ‘te weinig’ betekent. Het is iedereen duidelijk dat er iets moet gebeuren.’

Al jaren ben ik zelf een groot fan van Bills campagne, vooral omdat ik denk dat het een voorbeeld is van hoe we op een nieuwe manier kunnen organiseren en samenwerken: dwars door organisaties en culturen heen, losjes georganiseerd met ruimte voor creativiteit en vrijheid, optimaal gebruik makend van de mogelijkheden van internet en sociale media, en samen werken voor een gezamenlijk doel, onze mooie planeet. ‘We hebben 350.org bewust opgezet als een campagne en niet als een organisatie. Op deze manier heeft iedereen de ruimte om zijn eigen creativiteit in te zetten, zowel als individu of als organisatie. We maken ons ook geen zorgen over ons merk, logo of hoe je zoiets noemt. We vertrouwen er gewoon op dat mensen er goede dingen mee doen en dat blijkt precies te zijn wat ze doen. En als je je bij ons aansluit hoef je niet gelijk met ons te trouwen ofzo, 350.org is meer dat leuke vriendinnetje.’

Bill beantwoordt vraag na vraag, tot het tijd wordt om zijn presentatie op een lokaal community-event te gaan geven. ‘Weet je wat me nou echt gelukkig maakt? Wanneer ik ergens op de wereld ben en mensen vragen wie ik ben en ik antwoord dat ik de oprichter ben van 350.org. Het gebeurt dan heel vaak dat mensen zeggen: oh, ik maak deel uit van 350, maar van jou heb ik nog nooit gehoord. Dat is perfect.’ Bill lacht. ‘Dat is wat we willen bereiken.’

Meer weten over Bills visie op de wereld en zijn boodschap voor de jonge generatie? Bekijk onderstaande video of klik door naar de langere versie.

Pijbes is in interviews brutaal en grillig, gewoon zoals een mens is. Hij komt dus niet met van die afgewogen flutantwoorden, is niet afgevlakt en sufgeluld door peperdure mediatrainers, nee: goddank! Hij is wel degelijk eloquent, maar heeft wel de kloten in heldere taal te zeggen wat hij vindt en waar hij voor staat. Kom daar nog maar eens om. Ik ga nog niet zover om te roepen ‘Pijbes for President’ (al weet u dat ik mensen die in de kunsten werkzaam zijn nog al gauw geschikt acht voor het premierschap), maar elke politicus zou eens goed naar hem moeten kijken. Zo kan het dus ook.

‘Duiven moeten maar afgeschoten worden’, aldus Pijbes op tv. Ze maken tenslotte zo’n troep. Hij meent het uit de grond van zijn hart. Misschien niet zo’n aardige opmerking, maar heel menselijk. En vrij geestig ook nog eens. In een geweldig interview in NRC Lux veegt Pijbes de vloer aan met mensen die vinden dat ze heel wat voorstellen. Niet dat hij buigt voor vervlakking, voor de simplificatie van kunst; hij wil geen slaaf zijn van de verwachting van de massa, maar hij laat zich ook zeker niet opslokken door de zelfbenoemde elite. Hij probeert diepgang toegankelijk te maken en heeft niet veel met mensen die vinden dat ze overal recht op hebben, vooral op exclusiviteit of voorkeursbehandelingen.

Als een ware rebel, maar wel een met een excellente kennis van zaken en kundigheid op zijn vakgebied, prikt hij openhartig tegen delen van de wereld waar hij zich in beweegt. In NRC: ‘Geen conservatiever volk dan progressieve Nederlanders’, aldus Pijbes. BAM! Dat is een even pijnlijke, als rake opmerking. Misschien heeft hij het over de fietsbelangenvereniging? ‘Ik ben soms meer bezig met fietsen, dan met Rembrandt, dat is mijn lot’, zegt hij vilein in een documentaire.

Waarom het goed is voor politici om naar Pijbes te kijken? Nou, laat het een les zijn: je hoeft dus niet altijd overal met een meewarige, begripvolle toon of blik op te reageren. Je mag ook wel eens ergens de zeik in hebben of toegeven dat je het liefst 130 kilometer per uur rijdt. Of toegeven dat je iemand heel vervelend vindt of een onderwerp doodsaai. Als je gewoon wat minder de vlakke lijn van het grijze midden opzoekt, zal er zowaar iets van je eigen persoonlijkheid komen bovendrijven. Mag best, graag zelfs. En je zult ook veel overtuigender zijn, wanneer je je oprecht over zaken druk maakt of voor idealen opkomt.

Pijbes is boven alles iemand die zich niet conformeert in een wereld waar toch veel ongeschreven etiquette lijkt te gelden. Dat vind ik inspirerend. Want alleen wanneer je je volledig bevrijdt van andermans oordeel, ben je in staat werkelijk eigenzinnig te zijn en waarachtige dingen te maken. Daar kan ik, die soms nog te graag wil behagen, nog veel van leren.

De naam Investeer in Filosofie suggereert dat er geld opgehaald moet worden. En dat is ook zo. Je kunt voor €12,50 je steentje bijdragen aan de filosofie. In ruil hiervoor wordt je ‘aandeelhouder van Human’ en bij genoeg aandeelhouders komt er een G8 van filosofen.

Ik investeer in een G8 en wordt en passant ‘aandeelhouder van Human’. De omroep moet namelijk vanuit stilstand betalende sympathisanten werven. Waarom? Human is een zogenaamde 2.42-omroep, een omroep die geen leden hoeft te werven maar een wild card heeft gekregen. De groepen die ze representeren zouden een te kleine achterban hebben, maar wel in het publieke bestel thuishoren, zo is de gedachte. Via deze regeling kunnen ook de joden, de moslims en de humanitairen radio en tv maken. Echter, per 2016 verdwijnt de financiering vanuit Den Haag voor 2.42-omroepen en moeten zij leden, en tot die tijd dus aandeelhouders, werven om te overleven.

Welk gedeelte van de €12,50 in de kas van Human gaat en welk gedeelte naar de G8 is alleen niet helemaal duidelijk.

Toch is het een interessante campagne van Human. Ze slaan de handen ineen met het Filosofie Magazine (dat onder andere hoofdverantwoordelijk is voor de maand en de nacht van de filosofie) en bieden hun nieuwe sympathisanten meteen een groot evenement. Echter, voordat dit evenement er is, moeten meer mensen bijdragen, en dus activeert Human hiermee een kans op mond-tot-mondreclame. Als de top er komt zal dit ontegenzeggelijk tot grote media-aandacht leiden, wat Human goed kan gebruiken om zichzelf in beeld te brengen als belangrijke partij.

Dit betekent dus donateurs, en dus geld, mond-tot-mondreclame en vrij publiciteit. Een drietrapscampagne die kan leiden tot het overleven van Human.

En bovendien, ook bij de Human geldt: wie betaalt, bepaalt. En dus kun je je acht (of minder) favoriete filosofen opgeven. Uiteindelijk worden de acht populairste naar de top gehaald. Op die manier kan er ook een inhoudelijke discussie ontstaan: wie zijn de grootsten? Een verkiezing, vaak een goed middel voor aandacht en discussie. Op mijn lijstje staan onder andere constructivistisch realist Bruno Latour en linguïst en politiek criticaster Noam Chomsky, maar ook Daniël Dennet en John Gray. Wees niet bang, u kunt ook op vrouwen stemmen;  zie Martha Nussbaum.

Kortom, om programma’s als het Filosofisch Kwintet (dat programma dat Clairy Polak wel nog presenteert) en Argos (ijzersterk programma over medialogica) ook na 2016 nog op tv te zien, en een unieke top van denkers in Nederland te zien, geef je geld aan Human.

Mamphela Ramphele of beter dr. Ramphele zoals zij door bijna iedereen in Zuid-Afrika wordt genoemd, maakte diepe indruk op mij. Connected, to the point, zakelijk en tegelijkertijd ook gewoon innemend. Tijdens ons onderhoud werd ze tweemaal gestoord door een ‘dringend’ telefoontje. Eenmaal was het de minister van Transport en eenmaal de minister van Onderwijs. Beiden lid van het ANC. Toen ik haar vroeg of zij ook als ANC-lid beschouwd kon worden, wees ze dat resoluut van de hand. Nee, ze was onafhankelijk en dat wilde ze graag zo houden.

Drie weken later trad ze op tijdens een conferentie die wij georganiseerd hadden aan boord van ‘de Beagle‘ in het kader van het belang van bèta-technisch onderwijs. De opening van de conferentie werd verricht door de premier van de West-Kaap en leider van de DA (Democratic Alliance) Helen Zille en op de eerste rij zat Randstad-oprichter en eigenaar van de klipper Stad Amsterdam (voor even omgedoopt tot de Beagle), Frits Goldschmeding. Het optreden van dr. Ramphele deed de andere inleiders verbleken. Groot industrieel Goldschmeding was zo onder indruk dat hij in een pauze razendsnel het schip verliet om in het winkelcentrum in de haven Rampheles boek Lay ghots to rest te kopen om te laten signeren.

De lancering afgelopen februari van Rampheles nieuwe politieke beweging Agang (‘Laat ons bouwen’ in de lokale Sotho-taal) kwam dan ook nauwelijks als een verrassing. Zeker niet voor diegenen die eind 2012 het meest recente boek van Ramphele - Conversations with my sons and daughters - hebben gelezen. Het boek leest als een pamflet voor haar intrede in de politieke arena. In de allereerste alinea van het boek laat Ramphele helemaal niks aan onduidelijkheid over. Het regerende ANC heeft het volk bedonderd en zij gaat voorop in de strijd om het land weer terug te geven aan haar zonen en dochters.

‘[...] Mabu a u tswitswe! These words haunted me for a good week or so. They were uttered early in 2011 by a young professional man with a pensive look on his face. He felt no need to explain the context of these weighty words. He assumed that I would understand his distress and its source. This Sepedi idiom – which literally means ‘the soil has been stolen’ – is used a call to action to defend the land following the assassination of a king by a conquering power. All able-bodied men would be expected to prepare to prepare to avenge the outrage and reclaim the land of the usurpers.’

Een half jaartje verder is de campagne van de weduwe van Steve Biko, arts, zakenvrouw en voormalig directeur van de Wereldbank in volle gang. De website van haar politieke beweging oogt fris, bijna Obamaiaans en zeker voor Zuid-Afrikaanse begrippen vernieuwend. Veel aandacht voor begrippen als ‘get involved’, ‘help build South Africa‘ en ‘join us‘ en een sterke nadruk op de verschillende sociale-mediakanalen.

Afgelopen donderdag organiseerde Agang zelfs de eerste heuse Twitter Chat met Mamphela Ramphele. Gedurende een uur ging Ramphele uitvoerig in op een veelheid aan vragen, opmerkingen en suggesties. Veel van de vragen gingen over banen, de strijd tegen armoede en corruptie. Voor mij sprong onderstaande korte conversatie het meest in het oog:

Ramphele lijkt met deze tweet de eerste publieke stap te zetten naar een fusie met de (nog overwegend blanke) Democratic Alliance (DA) van Helen Zille. Vanuit campagne-oogpunt gezien een noodzakelijke stap om in de aanloop naar de verkiezingen van april volgend jaar een kans te maken tegen de campaigner pur sang Jacob Zuma.

Tijd had de communicatieafdeling in ieder geval genoeg. Tien jaar lang kon ze broeden op een plan om het nieuwe Rijks met een vliegende start een warm plekje in ons hart te laten veroveren. Terwijl de aannemer het gebouw steen voor steen restaureerde, ontwikkelde de directie een nieuwe visie en smeedde zij verrassende allianties. Onder andere door traditionele fondsenwerving over boord te kieperen en te kiezen voor een nieuwe aanpak, onder de noemer development. Zo stond in een verhelderend stuk afgelopen zaterdag (6 april) in NRC Handelsblad.

Dit soort gedurfde keuzes dragen allemaal bij aan het succes van de campagne. Maar er is meer nodig dan alleen risico nemen. Wat zijn nou eigenlijk andere opvallende elementen aan de campagne die sinds vorige week door het land raast en aan niemand voorbij gaat?

Aan de basis van het succes van de campagne ligt het museum zelf: de collectie, het gebouw, de medewerkers. Allemaal vertellen ze hun eigen, bijzondere verhaal. Die inspirerende verhalen worden tijdens de campagne consequent en met veel gevoel gebracht. Denk aan de reclamespotjes, de foto’s, etc. En aangezien de kracht van de boodschap in de herhaling ligt, worden we iedere dag bestookt met hoe mooi het Rijks is geworden.

Als toevoeging op deze boodschap volgt steevast het mantra van de directeuren Wim Pijbes en Taco Dibbits: het museum is van iedereen. Pijbes en Dibbits maken een gedurfde keuze door gedeeltelijk terug te grijpen naar de oorspronkelijke bedoelingen van architect Pierre Cuypers. Maar: niet terug naar Cuypers, maar verder met Cuypers, zo luidt het credo. Het Rijksmuseum moet geen elitaire kunsttempel zijn waar niemand naar binnen durft te stappen, maar een toegankelijke plek waar het grote verhaal, onze gedeelde nationale geschiedenis, wordt verteld. Hoe? Door middels schilderijen, objecten en het gebouw gezamenlijk die geschiedenis te tonen, zoals historicus Simon Schama betoogt in The Financial Times. Deze geïntegreerde opstelling maakt van het museum geen ‘schilderijenmuseum’ meer, maar een echt kunst- en geschiedenismuseum.

De campagne krijgt verder een enorme impuls door de slimme samenwerkingen die de organisatie is aangegaan met partners. Of het nu om de bijna dagelijkse airtime bij De Wereld Draait Door gaat of om de nieuwe Rijksmuseum-melkpakken die vanaf volgende week in Albert Heijn liggen, er is geen ontkomen aan. Het Rijksmuseum is overal. Ook hiermee laat het Rijksmuseum zien er voor iedereen te zijn. Bijzonder aansprekend zijn de op maat gemaakte samenwerkingen met partners die voor iedereen gunstig uitpakt. Zo zorgen Akzo-Nobel en Pearle voor speciale verf en vitrineglas, in ruil voor expertise die het Rijks op deze thema’s de afgelopen honderd jaar heeft opgebouwd. En dat en passant tienduizenden mensen kennis kunnen maken met de aftelklok van de talentvolle kunstenaar Maarten Baas is een mooi gebaar

Wat verder opvalt is de aandacht en tijd die het Rijksmuseum besteedt aan allen die ‘iets’ met het museum te maken hebben. Voor iedereen is er een feestje en een sneak preview: voor de bouwers, de sponsors, partners, bruikleengevers, familie van medewerkers, noem maar op. Deze vorm van waardering roept enorm veel sympathie op en dat straalt af op de publieke opinie – eerder zagen we het bij de opening van de Hermitage Amsterdam en het werkt. Bovendien creëert het museum zo zijn eigen ambassadeurs.

Zaterdag aanstaande is de officiële opening door koningin Beatrix. Daarna is het uit met de feestelijkheden en moet het Rijksmuseum haar plekje in de wereldtop gaan waarmaken. Dan moet in de praktijk blijken of het lukt om daadwerkelijk een Rijksmuseum van iedereen te zijn. Nu komt zo’n 75% van de bezoekers uit het buitenland. Het zou een mooie ambitie zijn om de 25% Nederlandse bezoekers aanzienlijk te vergroten. Want hoe zorg je er voor dat een 15-jarige uit Osdorp tram 1 pakt en ook eens een kijkje komt nemen? En hoe kun je als landelijk museum zichtbaar zijn in de regio? Dat vraagt om een goede maatschappelijke programmering en positionering van het museum. Ik kijk met veel verwachting uit naar hoe zij díe campagne gaan neerzetten.

Op de site van HRC was te lezen dat de organisatie maandag 25 maart de kleuren van haar logo heeft aangepast om een statement te maken vanwege twee Supreme Court hoorzittingen die betrekking hebben op de erkenning van het homohuwelijk (United States v. Windsor en Hollingsworth v. Perry). Goed voorbeeld doet volgen, want mijn Facebook timeline veranderde in een vrolijke rood-witte parade. Nederlander, Duitser, Amerikaan, homo of niet, iedereen leek zijn avatar aan te passen om zo eens en voor altijd duidelijk te maken dat het maar eens gedaan moet zijn met de Defense of Marriage Act (DOMA). Deze wet uit 1996, meer precies section drie, zorgt ervoor dat de federale overheid same-sex marriages niet erkent en geeft de individuele staten het recht hetzelfde te doen. In een aantal staten wordt het homohuwelijk nu al wel erkent en in een aantal kan men zelfs trouwen. Op het moment dat je verhuist naar een andere staat kan het echter zo maar gedaan zijn met de erkenning van je huwelijk met alle mogelijke gevolgen van dien voor je belastingaangifte, overheidstoelages, etc.

Al sinds de invoering van DOMA in 1996 wordt er permanent campagne tegen gevoerd , onder andere door HRC. In het begin was het vechten tegen de bierkaai, ruim 68% van de Amerikanen was nog tegen het homohuwelijk. Onder Bush was er zelfs even sprake van een nieuwe striktere wet om het homohuwelijk tegen te gaan. Velen hadden hun hoop gevestigd op Barack Obama; hij had per slot verrekening in zijn programma laten opnemen dat hij tegen DOMA was. Het bleef echter oorverdovend stil. Waarom? Waarschijnlijk omdat zijn regering andere prioriteiten had (gezondheidszorg, Irak, Afghanistan) maar ook omdat Obama de peilingen goed leest en wist dat een ruime meerderheid (57% volgens Gallup) van het Amerikaanse volk nog tegen het homohuwelijk was.

Hoe anders is de situatie afgelopen januari toen Obama tijdens zijn inauguratiespeech op de barricades ging voor het homohuwelijk:

‘Our journey is not complete until our gay brothers and sisters are treated like anyone else under the law,’ zei Obama. ‘For if we are truly created equal, then surely the love we commit to one another must be equal as well.’

Weer had team Obama de peilingen goed geïnterpreteerd. Het team wist dat een (nipte) meerderheid van de Amerikanen ondertussen voor het homohuwelijk is. De steun voor het homohuwelijk groeit in de VS met de dag. Zelfs Bill O’Reilly, het geweten van rechts en conservatief Amerika is niet langer tegen.

Veranderende tijdsgeest? Volgens mij is het meer dan dat. Het is vooral te danken aan een hele goede permanente campagne waarin verschillende organisaties samenwerken aan een gemeenschappelijk en helder verwoord doel dat vaak door beroemde boegbeelden als George Clooney, Brad Pitt en Ellen DeGeneres wordt uitgesproken. Het zijn echter vooral de illustrerende verhalen die verteld worden die overtuigen, verhalen over zaken die iedereen begrijpt, of je nu voor of tegen het homohuwelijk bent.

Vorig jaar tijdens een bezoek aan Blue State Digital (online strategie voor Obamacampagne) zag ik een goed voorbeeld van zo’n verhaal:

De tranen schoten in mijn ogen, en ik was niet de enige in de zaal. Mensen keken elkaar vol onbegrip aan. Dit kon gewoon niet waar zijn. Het verhaal van Monica en Naomi – verteld aan de hand van een Facebookprofiel – maakt in één klap duidelijk wat de gevolgen zijn van DOMA, hoe hartverscheurend en vooral onterecht die gevolgen zijn. Ik plaats het filmpje morgen op mijn Facebook, jullie ook?

Reden voor opstand dus. Belangenverenigingen laten fel van zich horen: de cultuurbezuinigingen zijn al zo fors geweest, nu worden de acteurs die het hoofd nog maar net boven water kunnen houden, kopje onder geduwd, zo luidt het protest. Begrijpelijke reactie: wanneer je iets dreigt te verliezen dat je bestaan een stuk leefbaarder maakt, kom je in opstand.

Maar iets in dit protest zit me helemaal niet lekker. Ik ben zelf schrijver/cabaretier. Hoewel het nog steeds ploeteren is, begin ik sinds een jaar een publiek te vinden en lukt het me zelfs om te leven van mijn creaties.  Daar ben ik erg dankbaar voor, want het is wel eens anders geweest.

Dat dit een onzeker beroep is, wist ik al toen ik auditie deed aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunst Academie. Je begint aan zo’n opleiding met grootse ambities, dromen, in de volle overtuiging dat jij het sowieso gaat redden. En als je eenmaal bent afgestudeerd, ontdek je opeens dat het toch wel een lange, hobbelige weg kan zijn voor je ergens bent. Dat gebeurde mij ook. Met mijn theaterkompaan vond ik meteen een impresariaat dat een klein tourtje voor ons boekte, maar daar viel nog geen droog brood mee te verdienen. En ook al mijn schrijfwerk en andere performances deed ik vaak in ruil voor een fles wijn of een boekenbon. Mijn rekeningen kon ik er niet mee betalen, maar toch deed ik het, want het was wat ik wilde. Om toch in mijn levensonderhoud te kunnen voorzien werkte ik daarnaast eerst in de ontbijtservice van een hotel en daarna bij BKB, tot negen maanden geleden het punt kwam dat ik het me kon permitteren om me volledig toe te leggen op de kunsten. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dat een heel logische gang van zaken vind. Het geeft ook voldoening om ergens voor te ploeteren en dan een stap verder te geraken.

Deze week zat ik in de kleedkamer van een theater met mijn kompaan en nog twee andere cabaretiers die die avond moesten optreden. We bespraken hoe het ieder verging op tour. Allemaal erkenden we dat het een moeilijke tijd is het theater: mensen hebben minder te besteden en het is hard werken om een publiek te vinden. Toen kwam de WW-regeling ter spraken. Allemaal waren we toch wat verbaasd over de opstand: wij maken allen nooit gebruik van die WW-regeling. Elke kleinkunstenaar die met zijn eigen act wil doorbreken in Nederland, gaat zonder subsidie de kleine zalen langs. Alle investeringen moeten zelf worden betaald en als er nog niet genoeg geld verdiend wordt, dan moet je op een andere manier zien rond te komen. Misschien niet leuk, maar dat is nu eenmaal hoe het werkt. Zeker in de tijd waarin het voor iedereen vechten is.

Tijdens de protesten tegen de kunstbezuinigingen een paar jaar geleden waren de sterkste geluiden vaak de geluiden die niet uitsluitend opkwamen voor het eigen belang van een bepaalde beroepsgroep, maar voor het belang van de kunsten zelf en daarmee de gehele sector. Dat is precies waarom het protest voor het behoud van de WW-regeling voor artiesten ergens bijt.

Voor uitvoerend podiumkunstenaars die uitsluitend in losse dienstverbanden werken is dit inderdaad een nog moeilijkere tijd, er is nu eenmaal veel minder werk, omdat het gesubsidieerd toneel, de vrije sector en de theaters zelf behoorlijk onder druk staan. Ik zou dan ook heel graag een liefdevoller cultuurbeleid zien, waar niet het marktfetisjisme regeert, maar waar geïnvesteerd wordt in kunst en waar ontwikkeling en eigenheid gekoesterd wordt. Misschien moet ik dan ook solidair zijn met mijn vakbroeders die van die WW-regeling gebruiken maken. Maar hoe moet ik aan mijn vrienden die niet in de cultuursector zitten uitleggen dat de ene werkloze kunstenaar zonder geld drie maanden in de ontbijtservice gaat werken en de ander roept dat hij zijn leven niet meer zeker is als hij geen WW-uitkering krijgt? Ik weet het niet.