De pyrrusoverwinning van Occupy in Hong Kong

Occupy in Hong Kong heeft het voor elkaar gekregen: de stad gaat niet ‘democratiseren’ op de manier zoals China dat wil. Dat zien de mensen van Occupy als een overwinning. Het probleem is dat er nu helemaal niets verandert aan het huidige kiesstelsel. Dat is eigenlijk net zo onwenselijk.

hongkong_occupy

Never understimate a man’s determination to be free.” Ik weet niet meer wie het zei, en of dat ertoe doet, maar ik weet wel dat steeds meer inwoners van Hong Kong, de Speciale Administratieve Regio van China, de vastberadenheid hebben om hun stadstaat los te weken van de steeds groter wordende invloed van China.

Vandaag is het precies 18 jaar geleden dat de Britten de kolonie Hong Kong teruggaven aan de Chinezen. 1 juli is een gevoelige dag voor sommige Hong Kongers die terugverlangen naar de tijd dat niet de Chinezen, maar de Britten de baas waren.

Even voor de helderheid: sinds die eerste juli in 1997 wordt de stad bestuurd door een chief executive die wordt gekozen door een selectiecomité die bestaat uit mensen die pro-China zijn. Dat zit niet iedereen even lekker, om het eufemistisch te stellen.

Het idee was om dat te veranderen, een klein beetje in ieder geval. China stelde een hervorming van het kiesstelsel voor, waarbij iedere inwoner van Hong Kong in 2017 naar de stembus kon gaan om direct te kiezen uit twee tot drie kandidaten voor de functie van chief executive. Die kandidaten zouden dan wel vooraf worden geselecteerd door een 1.200 man tellend selectiecomité, maar goed. Dat is toch een hele verandering voor een land dat beducht is voor onrust.

Die hervorming is er niet gekomen. Na maanden van Occupy- en yellow umbrella-protesten op de straten van Hong Kong – met name in het zakendistrict op Hong Kong Island – is het voorstel twee weken geleden weggestemd door het parlement in Hong Kong. In de ogen van de tegenstanders zou de hervorming niet voor echte democratie zorgen. China blijft namelijk bepalen wie mee mag doen met de verkiezingen en drukt dus een stevige stempel op de ‘vrije’ verkiezingen.

Alan Leong, een pro-democratisch parlementslid in de stad, zei na het wegstemmen van het voorstel dat hij en zijn medestanders hun stem hebben gebruikt om het “nepvoorstel voor universeel stemrecht” te blokkeren. “We hebben de inwoners van Hong Kong geholpen een duidelijke boodschap naar China te sturen. We willen een echte keuze hebben.”

Voorstanders van echte democratie, waarbij dus niet een pro-Chinees selectiecomité bepaalt wie zich kandidaat mag stellen voor de verkiezingen van chief executive van Hong Kong, zijn in ieder geval dolblij dat het “nepvoorstel” van tafel is. Er is echter wel een probleem. China gaat na het hervormingsechec heus niet plotseling de inwoners van Hong Kong echte democratie geven omdat ze dat zo graag willen.

In feite verandert er nu helemaal niks. De kans is groot dat alles bij het oude blijft; er komt geen algemene stembusgang in 2017 en China bepaalt helemaal zelf wie er de komende jaren aan het roer staat in Hong Kong. En dat zou zomaar weer de door pro-democratische politici en Hong Kongers verfoeide Leung Chun-ying, nu de hoogste bestuurder van de stad en pro-China bovendien, kunnen zijn.

Is de afwijzing van de hervorming van het kiesstelsel in feite een pyrrusoverwinning van Occupy? Ik vrees van wel.

Foto: Frank Verhoef.