De Franse verkiezingen en Europa

Gisteren was dag twee van de BKB alumnireis naar Frankrijk, aan de vooravond van de eerste ronde voor de Franse presidentsverkiezingen. We reden ’s ochtends van Lille naar Dommiers om op bezoek te gaan bij Arnaud Delacour. Arnaud is een aardappelboer die de zaak van zijn vader heeft overgenomen.

alumni-in-frankrijk

Van Arnauds vier volwassen kinderen is alleen zijn dochter actief in het bedrijf, maar tijdens ons anderhalf uur op het landgoed kwam ook een verre neef binnenlopen (“he is a globetrotter”) en waren ook de vader en moeder van Arnaud aanwezig – keurig gekleed allebei, en misschien wel de meest Franse mensen die ik ooit gezien heb. Arnaud had ook de voorzitter van de lokale aardappelboerenvakbond Benoit, een journalist van de lokale krant Union, en zijn twee vaste krachten Erique en Sebastian uitgenodigd voor het gesprek. Toen we weggingen kregen we allemaal een zak chips die van lokale aardappels was gemaakt. Het was echt een campagnereisdroom.

Volgens Arnaud gaan de huidige Franse verkiezingen eigenlijk maar over twee dingen: Europa, en nieuwe politiek. Dat laatste is zichtbaar in de opkomst van de drie ongewone kandidaten die een kans maken om door te gaan naar de volgende ronde (Franse verkiezingen voor de president verlopen in twee rondes waarbij eerst de meest populaire worden verkozen, een aantal weken later wordt de definitieve president verkozen van die twee).

De beweging van de centrum-linkse Macron is in een jaar uit het niets ontstaan en is vergelijkbaar met, Marine Le Pen en haar Front National passen niet in de oude Franse politieke elite, en Melanchon van La France Insoumie heeft opgeroepen een zesde republiek te starten. Overal waar we komen, horen we dat dit een historische verkiezing is. Het moge duidelijk zijn, we zijn op een bijzonder moment in Frankrijk.

Dat brengt me naar het tweede punt van Arnaud: Europa. Na de Brexit wordt er nu ook in Frankrijk gesproken van een Frexit. Volgens Arnaud zijn maar liefst 7 van de 11 partijen anti-Europees.

kandidaten

Het algemene sentiment jegens Europa is wisselend. Volgens Arnaud komt dit deels doordat huidige politici Europa vaak de schuld hebben gegeven van ingewikkelde keuzes die ze zelf hebben moeten maken. Europa krijgt volgens Arnaud de schuld van alles: Geen werk? Europa! Geen appartement? Europa!

Een groot gedeelte van de Franse boeren is afhankelijk van Europese subsidies. Zoals Benoit van de lokale aardappelboerenvakbond zei: “No Europe, no subsidies.” Toch zijn veel kleinere boeren ongelukkig met de Europese inmenging. Een meerderheid van de subsidies gaat maar grote agriculturele bedrijven, waar de kleinere boer en haar of zijn boerderij geen profijt van heeft. Arnaud heeft nadrukkelijk niet gezegd waar hij voor zou stemmen, maar uit alles wat hij zei bleek dat het de rechtse Fillon zou worden, terwijl de rest van het dorp waarschijnlijk op Le Pen gaat stemmen.

Volgens Arnaud stemmen boeren die er beter voor staan pro-Europa, terwijl boeren die minder subsidie ontvangen eerder anti-Europa stemmen. In Frankrijk lijkt dit bovendien afhankelijk van wat voor een boer je bent: de competitiepositie van aardappelboeren is veel sterker dan die van bijvoorbeeld melkboeren. Het Le Pen-kamp stemt voor verandering, of zoals Arnaud meent: “To go back to the great France, with many colonies, with Louis XIV, to avoid competition and build borders to avoid exchange.” Een grote fout, aldus onze gastheer: “Le Pen is vergeten dat 63% van de in Frankrijk geproduceerde agroproducten wordt geëxporteerd. Bovendien kunnen we de 2.000 miljard euro schuld niet terugbetalen als we terug gaan naar de Franc. Boeren die Le Pen overwegen zijn wanhopig en willen terug naar de kleine velden en regionale handel.”

Ik vraag me af of deze boeren inzien dat als ze stemmen voor het verleden de rest van de wereld niet met hen mee terug zal veranderen. Boeren die het nu slecht hebben, zullen het in een post-Europese setting ook slecht hebben. Dat bekt alleen niet zo lekker in een campagne.

aardappelboer

Foto’s: alumni BKB Academie.