De 10 beste campagne-documentaires ooit

Heel veel reacties kwamen er op m’n blog De 10 beste campagnefilms ooit. Veel discussie, rumoer, en tientallen suggesties, met name op Twitter en per mail. Naast tal van goede suggesties voor nieuwe campagnefilms (hoe kon ik bijvoorbeeld Milk vergeten?) was er nog een ander hardnekkig punt dat bleef doorsudderen: waarom maak je geen onderscheid tussen films en documentaires? Tja. Waarom eigenlijk niet?

Er zijn er genoeg, het is een totaal ander genre en het is wel zo zuiver. Daarom dus hierbij de 10 beste campagnedocumentaires ooit (in mijn ogen, en met mijn subjectieve blik). Allemaal documentaires die ik iedere campagnejunkie zeer zou aanraden. Dank voor sommige suggesties (Primary had ik al lang in mijn DVD-kast staan maar nog nooit gekeken, dom!) en het meedenken.

In deze lijst drie Nederlandse documentaires, ik hoop oprecht dat het er in de toekomst meer worden. Het zou geweldig zijn als de VVD of de SP camera’s toelieten bij hun beider campagnes, al vrees ik dat het ijdele hoop is. In de lijst 2 (!) documentaires over Bolivia. Een totaal andere kijk op politieke campagnes. En vijf documentaires uit de USA. Ik hou me zeer aanbevolen voor goede Britse, Franse en Duitse documentaires. En natuurlijk voor andere campagnedocumentaires.

De nieuwe lijst ‘beste campagnefilms ooit’ volgt later deze week. En wellicht begin ik met jullie hulp ook nog aan een lijst met beste campagneseries ooit (al weet ik niet of dat er genoeg zijn). In de laatste categorie staat The West Wing sowieso nummer 1 overigens. Maar nu eerst: de beste campagnedocumentaires. Veel plezier met dit #VerplichtKijkvoer.

10. De Nacht van Fortuyn
De Nacht van Fortuyn is een weliswaar amateuristisch gefilmd, maar niet minder fascinerend portret van de opkomst en ondergang van Pim Fortuyn bij Leefbaar Nederland. Dankzij twee jonge campagnemedewerkers (die vrijwel onbeperkt toegang hadden tot de meest intieme beraadslagingen) is het een geweldige ‘fly on the wall’-documentaire geworden die een prachtige open blik geeft op wat er goed en mis ging bij Leefbaar Nederland. De film is niet voor niks een vast onderdeel van het curriculum van de BKB Academie. De film geeft een fantastische beeld van de campagne van Pim Fortuyn en Leefbaar Nederland, en de machtspelen die er in de partij gevoerd worden. En de camera is echt overal bij. Met hoofdrollen voor Jan Nagel, Pim Fortuyn en Kay van de Linde. En ontluisterende bijrollen voor andere Leefbaar Nederlanders.

9. Cocalero
In Cocalero wordt Evo Morales, de huidige president van Bolivia, gevolgd in zijn campagne van 2005. De documentairemakers kregen ongekende toegang tot de presidentskandidaat. Het levert geweldige beelden op, zoals op de filmposter. Toegegeven, ik vond de film veel te lang en saai toen ik hem keek, maar de makers zijn er in geslaagd om een geweldig beeld te schetsen van een grassroots-campagne door heel Bolivia. Voor mensen die graag meer horen en zien uit andere landen dan Nederland en Amerika is dit een aanrader.

8. De Wouter Tapes
Het is dat ik er zelf te veel mee te maken had. Dat de campagne van 2006 voor mij een opeenstapeling van teleurstellingen en frustraties was. En dat de gemiste kansen niet op een, niet op twee en zelfs niet op drie handen te tellen waren. Maar als ik op wat meer afstand van de PvdA in 2006 had gestaan, had ik gesmuld. De makers van Tegenlicht dachten, net als Wouter Bos en vele anderen dat ze een documentaire gingen maken over de race naar het premierschap van Bos, het werd een groot debacle. Voor de neutrale kijker een mustsee, voor mij een reden om mijn TV uit het raam te gooien.

7. Journeys with George
De journaliste Alexandra Pelosi, dochter van ras-Democrate (en leider van de Democraten in het huis van afgevaardigden) Nancy Pelosi ging in 2000 mee op campagne met George W. Bush (zie de alle delen van de documentaire hier 12,  34,  56). Pelosi laat een leuk beeld zien van het leven op de campaigntrail. Inclusief zich vervelende journalisten, Bush’ spindoctor Karl Rove en een vrij sympathiek beeld van George W. Bush. Zelf zegt ze er dit over. Ook al bracht de film maar ongeveer $ 3500 op in de VS, het blijft de moeite waard om de campagne van Bush op een andere manier van dichtbij te bekijken.

6. Keuken van Kok 
Toen Lennart Booij en ik vanuit Niet Nix in het campagneteam van Wim Kok kwamen (zie ook deze post), wilden we graag een aantal zaken anders doen. We besteden heel veel aandacht aan een website (een van de eerste serieuze campagnesites van Nederland). We vroegen Anton Corbijn om de campagnefoto’s van Kok te maken. En we deden ons uiterste best om Niek Koppen te helpen, die naar aanleiding van het zien van The Warroom het idee had gekregen om een campagneteam te volgen. Het idee werd niet juichend ontvangen, maar toen Kok cs. begrepen dat een camera op je neus ook disciplinerend zou kunnen werken, en het toch ook vonden passen bij de traditie van de PvdA, kreeg Koppen toch toestemming om de campagne in de ‘hete fase’ op de nek te zitten. Niek Koppen kreeg vrijwel overal toegang tot het team en dat levert fascinerende beelden op. Anders dan de Wouter Tapes wat een egodocument over Wouter Bos in de campagne werd, is De Keuken van Kok een fly on the wall documentaire die op een Bert Haanstra-achtige wijze een leuk beeld schetst van Nederland en campagnes in de jaren ’90.

5. Our brand is Crisis
Fantastische en ook onthutsende documentaire over de campagne die oud Clinton-campaigners Stan Greenberg en James Carville (zie ook The Warroom) voeren voor de president van Bolivia Gonzalo Sanches de Losada. De documentairemakers mochten overal bij zijn; brainstormsessies, mediatraining en strategiesessies. Our Brand is Crisis geeft geweldig inzicht in de manier waarop campagnes tot stand komen. Zoals Stan Greenberg het zegt: “We don’t have to change the way people perceive the country and economy, we have to change what’s at stake in the election.

4. By the People
Het verhaal van de campagne van Barack Obama in 2008. In mijn ogen de beste campagne ooit gevoerd. De film volgt de campagne, de opwinding die ontstaat, en al die mensen die voor Obama campagne gingen voeren. Misschien in campagnematig opzicht wat minder interessant (en daarom ook niet op 1) maar als film meeslepend en emotionerend. Ik hou het niet droog! Hopelijk heeft HBO nu ook een team laten meelopen met de campagne van Obama en Romney. Waarschijnlijk wordt dat in politiek opzicht nog een stuk interessanter.

3. Street Fight
Volgens The Washington Post ‘de beste politieke documentaire sinds The Warroom’. Cory Booker, de huidige burgemeester van Newark, daagt in 2002 de toenmalige burgemeester uit. De film laat op geweldige wijze de werking van de zittende politieke elite zien. Booker wordt op alle mogelijke manieren zwartgemaakt, en verliest deze verkiezing dan ook. Alle elementen van Amerikaans campagnevoeren komen aan bod: grassroots, negative campaigning en de politieke strijd van de zwarte gemeenschap in de VS. Street Fight is een absolute mustsee documentaire, en Cory Booker is een held.

2. Primary
De oudste van de lijst maar nog steeds interessante documentaire over de campagne van John F. Kennedy tegen Hubert Humphries. D.A. Pennebaker, de editor van de film, maakte later ook The Warroom. Dankzij kleinere camera’s en een vrijwel onbeperkte toegang tot de kandidaten werd dit een van de eerste documentaires die dicht op de huid van de kandidaten kon zitten. Het levert een geweldig beeld op van het campagnevoeren ‘on the ground‘ in de winter van 1960 in Wisconsin. Een prachtig historisch document.

1. The Warroom
Voor mij de moeder aller campagnedocumentaires. Vanzelfsprekend zijn er eerder misschien wel betere documentaires gemaakt (zoals Primary), maar voor mij was deze documentaire een extra reden om campagnes te willen voeren. De documentairemakers volgen een vrij kansloze kandidaat, Bill Clinton, die ook nog het ene na het andere schandaal aan z’n broek heeft, maar die uiteindelijk wel president van Amerika wordt. Campagnemanager James Carville is de ster van de documentaire, George Stephanopoulos, de Clintons en pollster Stan Greenberg (de latere baas van Hans Anker) die later allemaal op verschillende manieren bekend zouden worden, komen allemaal in beeld. The Warroom is een mustsee documentaire over een van de mooiste campagnes in het pre-Obamatijdperk.