Data-afluisterschandaal als inzet voor Duitse Verkiezingen

In Duitsland domineren sinds een week geleden data-afluisterpraktijken het nieuws. In de bondsrepubliek is grote ophef ontstaan over het afluisterschandaal. De kranten staan er vol mee, Merkel moest zich afgelopen weekend publiekelijk verantwoorden. Waarom nu ineens?

De Duitse krant Der Spiegel kreeg vorige week geheime documenten in handen waaruit blijkt dat Duitsland, ondanks Merkels forse kritiek op Amerika’s privacy-beleid, nauw samenwerkt met de NSA. De inlichtendiensten BfV en BND gebruiken ook het programma Xkeyscore – waarmee grote hoeveelheden data afgetapt kunnen worden, en zelfs de inhoud van communicatie gevolgd wordt.

In Duitsland lijkt het in één week tijd kernonderwerp van de verkiezingen te zijn geworden. De uitspraken van Merkel afgelopen weekend waarin ze haar eigen rol in de controle probeerde te nuanceren en de nieuwe documenten waar uit blijkt dat Duitsland actief werkt aan massa surveillance gooien olie op het vuur: wat weet de regering nu precies van de afluisterpraktijken? Wat wordt de Duitsers allemaal niet verteld?

Ook in Nederland hebben Edward Snowden en de NSA de afgelopen weken de kranten gehaald. Toch lijkt niemand hier zich echt druk te maken om de afluisterpraktijken. Zo organiseerde de Amsterdamse studentenorganisatie Happy Chaos twee weken geleden een avond over Prism en digitale privacy. Bij aanvang van het programma werd gevraagd wie zich echt zorgen maakte om de digitale afluisterpraktijken. Slechts een derde van de aanwezigen staken voorzichtig hun hand in de lucht. ‘Dit wisten we toch al lang?’, zei een bezoekster. ‘Ik heb niet echt iets te verbergen, dus waarom zou ik me zorgen moeten maken?’

Waarom lijkt dit onderwerp, dat ons allemaal raakt, in Nederland zo onderbelicht te blijven – en waarom is het in Duitsland gesprek van de dag?

Het antwoord op die vraag is tweeledig. Berichten over spionage liggen in Duitsland bijzonder gevoelig. De herinnering aan de Oost-Duitse Stasi en het Nazi-tijdperk zijn nog altijd vers in ieders geheugen. Maar daarom ook een dankbaar onderwerp voor de oppositie, die in de verkiezingsstrijd hard zoekt naar manieren om Merkel’s CDU, tot vorige week stevig in de peilingen, omlaag te halen.

Wist de regering van de afluisterpraktijken? Hoe goed beschermt Merkel haar burgers eigenlijk? Diezelfde vragen zouden we in Nederland kunnen stellen, maar blijkbaar zijn daar eerst verkiezingen of vreselijke gebeurtenissen voor nodig. De echt interessante campagnevraag blijft dan: was dit schandaal net zo groot geworden in Duitsland als er geen verkiezingen in aantocht waren geweest?


De BKB Academie reist van 19 tot 22 september af naar Berlijn om de Bundeswahl zo dicht bij mogelijk te volgen. Ze duiken een weekend lang de stad in en spreken politici, campaigners, correspondenten, opiniemakers, ondernemers, gaan campagnevoeren voor politieke partijen, bezoeken rallies en bijeenkomsten, en hopen zo in 3 dagen tijd een zo goed mogelijk beeld van de verkiezingen in het bijzonder maar ook Duitsland in het algemeen te krijgen. De reis is onderdeel van BKB’s ‘Liebe Deutschland’-maand in september.