Change is in the air

‘Finding this poster of Madiba and the inscriptions on the walls of Ike’s Bookshop in Durban made me so nostalgic for a less complicated time when right and wrong, and the good and the bad guys were so much clearer.’

Deze whatsapp kreeg ik afgelopen weekend van een voormalig anti-apartheid strijder, oud-ANC-parlementariër en gewezen woordvoerder van Nelson Mandela. Het is tekenend voor de staat waarin de voormalige vrijheidsbeweging van Oliver Tambo, Walter Sisulu en Nelson Mandela verkeert.

De Zuid-Afrikaanse presidentsverkiezingen van volgend voorjaar komen rap dichterbij en het altijd onneembare geachte bastion van het ANC begint scheuren te vertonen. Zo’n whatsappje is veelzeggend en wat te denken van het statement van mister Rainbow Nation himself, aartsbisschop Desmond Tutu. In een opinie-artikel in de gerenommeerde Weekly Mail & Guardian verklaarde de geestelijk vader achter de Waarheids- en Verzoeningscommissie dat hij tot zijn verdriet bij de aankomende verkiezingen niet in staat is om nog eens een keer op het ANC te stemmen.

Tutu zegt onder meer:

‘But now one can point to so many instances of corruption, of unaccountability. Seeing how standards have dropped is so galling because it seems to give ammunition to those who would say: “We warned you that once you had a black majority government you would see a steady decline in standards.”‘

Om te vervolgen met:

‘We really need a change. The ANC was very good at leading us in the struggle to be free from oppression. They were a good freedom-fighting unit. But it doesn’t seem to me now that a freedom-fighting unit can easily make the transition to becoming a political party.’

Wat in mijn ogen buitengewoon interessant is aan het verhaal van Tutu, is zijn pleidooi om af te stappen van evenredige vertegenwoordiging. Hij pleit voor een kiessysteem van directe vertegenwoordiging, waarbij je stemt op individuen die verantwoording afleggen aan hun electoraat in plaats van aan hun partij.

Precies daar zit ook de boodschap van dr. Mamphela Ramphele, de grote outsider, nieuwkomer en belangrijkste uitdager van Jacob Zuma en zijn regerende ANC. Ramphele en haar Agang-beweging voeren de afgelopen weken campagne met de leus ‘restore power to the people’. Agang wil laten zien te geloven in een land dat luistert naar de noden van het volk, een land waar transparantie het wint van corruptie en echte volksvertegenwoordiging het wint van cliëntelisme.

Change is in the air.

Alex Klusman
Alex Klusman is oprichter van en partner bij BKB. Op BKB Campaign Watch schrijft hij met name over Zuid-Afrika.