Campagnes van het jaar 2015 (deel 1)

Welke campagnes sprongen er in 2015 uit? Het team van BKB neemt het campagnejaar 2015 met jou door. Over president Obama die Amazing Grace zingt, Jesse Klaver, de lancering van Das Mag Uitgevers, Geenpeil en meer!

obama

De campagne van het jaar volgens Justin Koornneef: de 99% van Mark Zuckerberg
Na de geboorte van hun dochter Max besloten Mark Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan dat ze 99% van hun vermogen steken in goede doelen. Zij toonden hun bescheidenheid in een blog met de mooie titel A letter to our daughter: ‘We know this is a small contribution compared to all the resources and talents of those already working on these issues.’

Facebook

Er kwam direct veel kritiek op gang, waar ik persoonlijk niks van begreep. Wat hadden de criticasters dan gewild? Dit soort initiatieven, met als voorloper de Gates Foundation, zijn cruciaal voor globale problemen op de lange termijn.

Deze power move gaf mij juist weer wat vertrouwen in de toekomst van ontwikkelingswerk. In mijn ogen is het een kwestie van tijd dat meer CEO’s uit Silicon Valley ook worden afgerekend op hun maatschappelijke rol.

De campagne van het jaar volgens Alex Klusman: president Obama die Amazing Grace zingt
Aan het einde van een speech tijdens een herdenkingsbijeenkomst in South Carolina in juni 2015 zette president Barack Obama het lied Amazing Grace in. De bijeenkomst vond plaats ter gelegenheid van de begrafenis van dominee Clementa Pickney. Hij was één van de negen Afro-Amerikaanse kerkgangers die werd doodgeschoten in Charleston. De dader had racistische motieven.

Tijdens zijn grafrede sprak Obama over de pijn van de dood van de slachtoffers, juist ook omdat zij in hun kerk werden vermoord. ‘De kerk vormt het hart van veel Afro-Amerikaanse levens,’ stelde hij. ‘Het is een plek die we van ons kunnen noemen in een vaak vijandige wereld.’

Ook al vormt deze herdenkingsbijeenkomst geen onderdeel van een campagne, alles in dit fragment voldoet aan een perfect campagnemoment.

De president die werkelijk alles goed doet. Empathisch perfect. Qua timing onverslaanbaar en ook nog eens goed bij stem. Daarnaast is de setting (onbedoeld) zo ontzettend sterk. De gemeente die invalt, de man linksachter de president die een prachtige lach inzet en de yeahs en amens na weer een naam die wordt opgelezen.

Ook al heb ik dit fragment zeker 25 keer gezien, iedere keer schiet ik vol en wordt mijn bewondering voor Obama alleen maar groter. Lees hier een interessant artikel over de beslissing van Obama om Amazing Grace te zingen aan het eind van de herdenkingsbijeenkomst.

De campagne van het jaar volgens Rewan Jansen: nostalgie met Star Wars
Mijn beste campagne van het jaar 2015 was de campagne rondom de nieuwe Star Wars-film: The Force Awakens. Ja de campagne was peperduur. Ja, zelfs op een zak mandarijnen stonden de personages uit de nieuwe film. Maar wát een campagne. Vooral omdat de campagne zich richt op nostalgische herinneringen oprakelen bij oude fans. Waardoor zij als hernieuwde ambassadeurs hun omgeving warm maken voor de nieuwe film.

SWCA_-_Two_Stormtroopers_(16995444667)

Door onder andere oude acteurs terug te halen zoals Harrison Ford (Han Solo) en Carrie Fisher (Prinses Leia) én door de nadruk op iconische herkenbare symbolen te leggen (bijvoorbeeld de X-Wings) is de nieuwe film een feest van herkenning. Dat zijn drie kenmerken die terug moeten komen in een steengoede campagne: 1. koppel nieuwe informatie aan reeds bestaande, 2. speel in op nostalgie (wie is er niet op een bepaalde manier geraakt door de Star Wars-reeks?) en 3. enthousiasmeer zo ambassadeurs.

Ik ga nog een keer naar de film. Met m’n vader. Net zoals vroeger.

De campagne van het jaar volgens Leon Boelens: de opkomst van Jesse Klaver
Superlatieven schieten dit jaar tekort: de verlossing op links, het slimme prinsenkind van GroenLinks. Eerst door de partijleden en toen door het publiek geliefd. Bij parlementaire pers en collega’s kwam de definitieve doorbraak met dit fragment:

Klaver is niet bang, niet voor Geert Wilders, niet voor de Kamer en niet voor de kiezer. Over het fragment is het nodige gezegd, maar het best kan ik me vinden in de stelling dat Klaver hier volledig het frame van Wilders betreedt, overneemt en aan de kant zet.

Het is mijn campagnemoment van het jaar omdat hij zich hiermee voorgoed ontdoet van het aangeprate snotneus-imago en op ideologisch en retorisch vlak waardevolle tegenstand biedt aan de vaak bombastische taal van Wilders. Dit alles terwijl het voor elke kijker, en dus kiezer, duidelijk is wat hij bedoelt.

De campagne van het jaar volgens Tessa Hagen: de klimaatactivisten
Verscherpte veiligheidsmaatregelen vanwege de aanslagen maakten grootschalige protesten rondom de klimaatconferentie onmogelijk. Desalniettemin was de stem van de klimaatactivisten goed te horen. En droegen zij er met z’n allen aan bij dat er op 12 december een historisch klimaatakkoord werd getekend! Mijn twee favoriete acties:

1. Een grote groep kunstenaars hackten onder de naam Brandalism ruim 600 billboards door heel Parijs. Op de posters boden (vervuilende) deelnemers aan de klimaattop (bijvoorbeeld Nestlé, Volkswagen of Air France) hun excuses aan voor alle vervuiling die ze veroorzaakten. Ook waren er vele klimaat geïnspireerde kunstwerken te zien. Zo werden de belangrijke thema’s die op de conferentie besproken werden, zichtbaar in de hele stad.

2. Uit protest vanwege het verbod op protest (en specifiek een klimaatmars), plaatsten duizenden supporters van een schoner klimaat hun schoenen op het beroemde Place de La Republique, als stille herinnering aan hun strijd tegen de opwarming van de aarde.

De campagne van het jaar volgens Kim Lewis: de lancering van Das Mag Uitgevers
Op een dag, mogelijk zelfs een maandagochtend, wordt mijn gedachteloze tijdlijnscroll ineens subtiel verstoord door een geluidloos, ritmisch knipperende aanwezigheid. De afzender mag vaker op mijn aandacht rekenen, maar deze vorm springt eruit, gelijk beloond met een klik op de ontmute-knop.

Een pleidooi voor de oprichting van een nieuwe uitgeverij volgt. Een uitgeverij van nu. Een uitgeverij wars van heilige huisjes, gevoed door de frisse branie van de heren achter literair tijdschrift Das Magazin. 3000 medeoprichters zoeken ze, ieder goed voor minstens 50 euro. Best veel, zoals een snelle rekensom ons leert.

Maar het lukt de heren zonder knipperen, met een voorbeeldige crowdfunding-campagne die constant wat te vertellen heeft. Met als centraal punt de prachtige video van Niels Gerson Lohman en Vruchtvlees. Anderhalve minuut ademloos kijken naar letters op achtergrondpatronen: dit is hoe je een verhaal verkoopt anno 2015. In kleur.

De campagne van het jaar volgens Peter Kwint: Killer Mike steunt Bernie Sanders
Bernie Sanders is een oude witte man, geboren in Brooklyn, die al zo ongeveer sinds de Civil War actief is in de politiek. Michael Render is een zwarte rapper uit Georgia die vooral bekend is onder zijn alias Killer Mike. De twee lijken in volstrekt parallelle universa te leven.

Toch is Killer Mike de meest fanatieke celebrity die de Bern heeft gevoeld. Op 23 november mocht hij in zijn hometown Atlanta Sanders introduceren. Een rant van 6 minuten over politieke revolutie en maatschappelijke verandering. Op diezelfde dag nodigde hij Sanders uit voor een gesprek in zijn barbershop, wat recentelijk in zes delen online werd gezet.

Waarom is dit het campagnemoment van 2015? Omdat – zoals Mike het zelf aan zijn eigen speech zegt – hij model staat voor een groep mensen die het vertrouwen in de overheid had opgegeven. Een van zijn lines zegt het nogal expliciet: ‘I don’t trust the church or the government. Democrat or Republican.’

Deze snel groeiende groep wordt steeds belangrijker in de strijd om het Witte Huis. En zeker een kandidaat die het relatief slecht doet onder minderheden kan daarbij de endorsement van een zwarte rapper goed gebruiken. Wordt Sanders de volgende president? Zeer waarschijnlijk niet. Maar aan Killer Mike heeft het niet gelegen.

De campagne van het jaar volgens Cor van der Leemputten: het progressieve Uruguay
Terwijl de klimaattop zocht naar een procentpuntje vergroening, kondigde Uruguay aan 95% van haar elektriciteit duurzaam op te wekken en haar Co2-uitstoot met 88% te verminderen vóór 2017.

Waar vijftien jaar geleden olie nog goed was voor 27% van de totale import, exporteert Uruguay nu energie, zijn de productiekosten gedaald met 30%, groeit het land economisch én heeft het een enorme slag gemaakt qua armoedebestrijding. Ook werden in 2012, 2013 en 2014 achtereenvolgens abortus, het homohuwelijk, én marihuana gelegaliseerd.

Uruguay

Drijvende kracht is ex-stadsguerrillastrijder José Mujica, president van 2010 tot 2015. De publiekslieveling verkoos zijn eenvoudige boerderijtje boven een paleis en besteedt 90% van zijn salaris aan goede doelen. The Economist bekroonde Uruguay met de titel ‘Land van het jaar’ en Time nam Mujica op in de lijst van de honderd meest invloedrijke personen ter wereld.

Man, wat heeft dat landje in korte tijd naam voor zichzelf gemaakt! Dát is pas campagnevoeren!

De campagne van het jaar volgens Job Tupan: #JeSuisCharlie
7 januari 2015: twee jonge mannen bestormen de redactie van het satirisch Franse weekblad Charlie Hebdo en openen het vuur op alle aanwezigen. De reden: cartoons van de islamitische profeet Mohammed. Gevolg: twaalf mensen worden vermoord. Weinigen zijn het beeld van de op straat doodgeschoten agent vergeten.

jesuischarlie

De aanslag op Charlie Hebdo is bijna een jaar geleden. Het is belangrijk voor hoe wij ons het jaar 2015 gaan herinneren. Vooral vanwege de leus Je suis Charlie, dat synoniem werd voor de wereldwijde verontwaardiging over de aanslag. Vrijwel direct na de moorden ontstond op Twitter de hashtag #JeSuisCharlie, die razendsnel trending werd. Binnen enkele dagen was het een van de populairste hashtags in de geschiedenis van Twitter. Mensen deelden wereldwijd hun medeleven met de overleden cartoonisten en hun families.

Het is meer dan alleen een hashtag. Het werd dé leus voor de vrijheid van meningsuiting en de vrije journalistiek. In de dagen na de ingrijpende aanslag op het vrije woord komen twee miljoen mensen op de been in een vredesmars door Parijs en op vele andere plekken wereldwijd. En niet voor niets, ze voelden zich allemaal Charlie.

De campagne van het jaar volgens Maarten van Heems: een hard sell in Mali
Eind oktober keerde onze president terug uit Frankrijk met 3 miljard euro voor het armlastige moederland op zak. Van landing tot presidentiële stonde tot paleis was het één grote zegetocht. Uiteraard breed uitgemeten in de Malinese pers die sowieso graag de verrichtingen van het staatshoofd op de voet volgt.

Even terugspoelen. In 2012 beleefde Mali een staatsgreep, een bezetting van het gehele noorden door islamitische groeperingen die een Toeareg opstand kaapten en een militaire interventie van oud-kolonisator Frankrijk. In de daaropvolgende verkiezingen won Ibrahim Boubacar Keita met de belofte om orde te brengen.

Maar onder IBK, wiens initialen menig minibusje in Bamako sieren, is het er niet veiliger op geworden. Integendeel, het banditisme en het terrorisme tieren welig. Hij slaagde er wel in een akkoord op papier te sluiten tussen de strijdende partijen in het noorden. En om ze vlak voor zijn bezoek aan Frankrijk ook echt tot een staakt-het-vuren te bewegen. Precies op tijd om dat enorme bedrag aan vredesdividend op te halen in Parijs.

IBK

Nu zijn er veel factoren die ervoor zorgen dat Mali de afgelopen drie jaar niet echt een stijgende lijn te pakken heeft en dat het land na 55 jaar onafhankelijkheid nog altijd de hand moet ophouden in het buitenland. Dat kun je niet alleen de grand chef aanrekenen. Desalniettemin vind ik het campagnematig nogal een hard sell om een president in deze situatie als nationale held te presenteren.

Toch is dat precies wat zijn afdeling communicatie klaarspeelde. Met als hoogtepunt een erehaag van schoolkinderen voor zijn paleis toen hij de volgende dag weer aan het werk ging. En al beweren boze tongen dat een van de eerste bestemmingen voor die 3 miljard een flinke lading zakgeld was voor deze enthousiaste jeugd, de hartverwarmende plaatjes doen je toch veel ellende vergeten. N’est-ce pas?

De campagne van het jaar volgens Marc Timmermans: Geenpeil en de toekomst van Europa
Het campagnemoment van het jaar? Ongetwijfeld Geenpeil. Nederlandse politici worstelen al jaren met hun verhaal over Europa, en de vragen waar de Europese Unie voor staat zijn lastiger dan ooit. De enige die hier een gesprek over op gang wist te brengen was GeenStijl (met Thierry Baudet in haar kielzog).

Geenpeil

Over de inhoud van de referendumvraag valt te twisten, maar wat mij betreft niet over het feit dat het een mooie activerende schop voor de Nederlandse democratie is. Ook onze Europese buren zullen geïnteresseerd meegluren. Daarbij komt dat het de eerste keer is dat er gebruik wordt gemaakt van de ‘Wet raadgevend referendum’ die sinds 1 juli van kracht is. Geen relevanter onderwerp dan de toekomst van Europa.

De campagne van het jaar volgens Ufuk Esmer: de AKP-brief aan Turkse Nederlanders
In oktober ontvingen duizenden Turkse Nederlanders een brief van de Turkse premier Ahmet Davutoğlu met een stemoproep. Niet alleen om te gaan stemmen, maar specifiek om te stemmen op de AK-partij. Heel Nederland was in rep en roer. Hoe komt de AK-partij aan deze gegevens (via het Turks kiescollege, bleek later)? Wanneer houdt het eens een keer op met de lange arm van Ankara?

brief

Vanuit campagne-oogpunt vallen twee zaken op:

1) Negatieve publiciteit is ook publiciteit. Iedereen sprak over de brief van de AK-partij. Wie heeft het in Nederland over de CHP, MHP en DHP gehad, de andere partijen in het Turkse parlement?

2) Het was niet nodig geweest om deze brief naar Turkse Nederlanders te sturen. Op 1 november zijn wel meer Turkse Nederlanders gaan stemmen dan op 1 juni [1] (46,7% tegen 31,4%), maar de AK-partij heeft in beide gevallen de ruime meerderheid van de stemmen ontvangen (69,7% en 64,3%). [2]

De AK-partij regeert inmiddels weer eens alleen.

[1] Op 1 juni waren de eerste Turkse parlementsverkiezingen. Omdat geen enkele partij een meerderheid had gehaald (een historische nederlaag voor de AK-partij), moest er een coalitieregering gevormd worden. Dit lukte niet, waardoor op 1 november nieuwe verkiezingen werden gehouden.

[2] Nergens ter wereld heeft de AK-partij zo’n groot deel van de stemmen ontvangen als in Nederland. Nakijken kan hier.

Dit is deel 1 van de campagnes van het jaar 2015 volgens BKB. Op Tweede Kerstdag volgt deel 2.

Foto’s: Facebook, William Tung / Wikimedia Commons, Maliactu, Geenpeil, Turks.nl.