Beyoncé, Zomergasten en Turkije – De politieke momenten van 2016, deel 2

Er is veel gebeurd in 2016, in negatieve én positieve zin. Wat zijn de politieke momenten van het jaar? Een aantal weken voor de jaarwisseling blikken BKB’ers hier op BKB Campaign Watch terug op 2016. Hoewel er veel nare dingen zijn gebeurd, is er ook reden tot hoop voor 2017. Deel 2 van de politieke momenten van het afgelopen jaar.

Beyoncé en de Halftime Show
Door Rewan Jansen
Beyoncé stond met haar vuist omhoog, gehuld in zwartleren tenue en baret tijdens de Halftime Show van de jaarlijkse Super Bowl in Amerika. Alle danseressen zagen eruit als Beyoncé en deden hetzelfde tijdens het optreden. Alle hooggeheven vuisten waren een verwijzing naar de militante Afro-Amerikaanse politieke organisatie uit de jaren 60: de Black Panthers. Een beweging die streed voor gelijke burgerrechten voor mensen met een donkere huidskleur. Een duidelijk statement dat de koningin van de popmuziek maakte. Niet zonder enige kritiek trouwens: ze zou het rassendebat zo ‘uitlokken’. Volgens mij was dat, en dat alleen, het doel van dit grandioze optreden. Politiek gemengd met entertainment: voor mij was dit één van de belangrijkste (politieke) campagnemomenten van 2016.

beyonce
Foto: screenshot YouTube

De winst van de ‘groen-linkse’ Alexander van der Bellen steekt de progressieve politiek een hart onder de riem
Door Tessa Hagen
Heel progressief Europa – en daarbuiten – kon opgelucht ademhalen toen op zondagavond 4 december het verlossende woord naar buiten kwam: Alexander van der Bellen, de 72-jarige politicus van de Oostenrijkse Groenen, had Norbert Hofer, leider van de extreem-rechtse FPÖ, verslagen in de strijd om het presidentschap. Hoewel de Oostenrijkers na elf maanden campagne – door een fout in de telling werden de verkiezingen van mei in november herhaald – de verkiezingsstrijd helemaal zat waren en buitenlandse journalisten er fijntjes op wezen dat de president in Oostenrijk lang niet zoveel macht heeft als de kanselier (dus waar was al die belangstelling nou voor?), werd de overwinning van de pro-Europese groene nestor door velen als een omen beschouwd: niet overal hoeven xenofobe conservatieven de overwinning in de wacht te slepen. Dat belooft veel goeds voor 2017!

alexander-van-der-bellen
Foto: Ailura / Wikimedia Commons

Pleur op vs. ga je schamen
Door Erik van Bruggen
In tegenstelling tot 2012, toen de VVD bij hoog en laag beweerde dat mensen niet op campagnes zitten te wachten tot twee weken voor de verkiezingen (ik schreef er dit verontwaardigde blog over) startte de VVD-verkiezingscampagne dit keer ruim op tijd. Om precies te zijn in Zomergasten op 4 september, ruim zes maanden voor de verkiezingen.

Daarna was de VVD niet weg te slaan uit de media. VVD-leider Mark Rutte lanceerde zijn flinterdunne verhaal voor Nederland in het AD, er waren interviews in ongeveer alle kranten en televisierubrieken van Nederland en last but not least worden we al maanden doodgegooid met een vrij deprimerend VVD-spotje, vooral als je het zonder geluid bekijkt.

Het zou echter kunnen dat dat eerste moment van Rutte ook meteen wel eens een grote blunder kan blijken te zijn. Rutte deed in de uitzending die nu al beruchte uitspraak: “Mijn primaire eerste gevoel is: lazer zelf op. Ga zelf terug naar Turkije. Pleur op, zou ik in plat Haags zeggen.” Klinkt stoer, goed voor de PVV/VVD-twijfelaars die wellicht ook in de VVD een populistisch geluid herkennen. En passend in een al langer groeiende ontwikkeling van de VVD naar een opportunistisch-populistische partij.

De oppositie stond snel klaar. Een premier onwaardig zeiden CDA’er Sybrand Buma en GroenLinkser Jesse Klaver. En daar hebben ze wel een punt. De spagaat waar de VVD in zit, te weten de premierbonus verzilveren vs. populistisch de PVV de pas proberen af te snijden, werd hier pijnlijk duidelijk.

Uit onderzoeken blijkt telkens weer dat kiezers Rutte best nog het voordeel van de twijfel geven. Maar bijvoorbeeld Buma en Lodewijk Asscher scoren op betrouwbaarheid en aan wie wil u het land overlaten nu vaak al beter. Asscher wist de opmerking van Rutte premierwaardig te vertalen. “Ik zou zeggen: ga je schamen.” Voorlopig leidt Rutte nog in de race om een nieuw premierschap, ervan uitgaande dat Geert Wilders zichzelf diskwalificeert of door de anderen gediskwalificeerd wordt. Maar mochten er nog wat meer barstjes in z’n premierbonus komen, dan zou het zomaar kunnen dat dat ene ‘pleur op’-moment in september, een defining politiek moment was. In het nadeel van Rutte en in het voordeel van Asscher of Buma.

zomergasten

Foto: Zomergasten / VPRO

Anti-drugscampagne op de Filipijnen
Door Job Tupan
Op 30 juni werd Rodrigo Duterte na een verpletterende overwinning beëdigd als president van de Filipijnen. Hij stelde zich kandidaat om af te rekenen met de criminelen, corruptie en drugs in zijn land. Sindsdien voert The Punisher een genadeloze anti-drugscampagne. De afgelopen maanden zijn duizenden Filippino’s vermoord, zonder enige kans op een eerlijk proces. De buitenechtelijke executies worden voltrokken door politieagenten en burgerwachten. Onschuldige slachtoffers zoals kinderen noemt de president collateral damage, omdat de politie automatische wapens inzet en daardoor de mogelijkheid bestaat dat er onbedoelde slachtoffers vallen. Onlangs vergeleek Duterte zichzelf met Adolf Hitler en schoffeerde hij en passant wereldleiders zoals Paus Franciscus en president Barack Obama. Gecombineerd met weinig politieke tegenstand en het spelen van eigen rechter door Duterte en zijn vertrouwelingen, ligt autoritarisme op de loer. Desondanks zijn zowel de campagne als de nieuwe president enorm populair onder de Filipijnse bevolking.

duterte_sona_2016
Foto: Presidential Communications Operations Office / Wikimedia Commons

De lachende winnaar van verkiezingen: het internet
Door Loeki Westerveld
In maart 2016 ontving John Podesta, campagneleider van Hillary Clinton, een verdachte phishing mail, een mail waarin hij gevraagd werd zijn wachtwoord op te geven. Lang verhaal kort: hackers kregen toegang tot zijn inbox. Vlak voor de Democratische conventie lekte WikiLeaks duizenden e-mails die de uitslag van de verkiezingen zeker ten nadele van de Clinton-campagne hebben beïnvloed. Tel daarbij de Twitter-bots op die de mediaberichtgeving manipuleren, en de oproep tot hertellen van de stemmen door digitale blunders  en vraag je af: is 2016 het jaar dat we langzaam door krijgen wat het gevaar van cyber betekent voor de democratie?

Het internet of things heeft steeds verstrekkendere gevolgen in ons leven. De verkiezingen in Amerika van dit jaar laten een aantal politieke gevolgen zien. Nieuwe computersystemen om stemmen te verwerken zijn kwetsbaar voor cyberaanvallen: door zowel individuele hackers als door overheidsgesteunde ‘cyberstrijders’. (Kunnen de stembussen in Michigan echt gehackt zijn? Ja.) Phishing emails kunnen leiden tot een dump aan gevoelige mails uit een campagneteam, en aan hackers de politieke keuze welke mails ze wel en niet laten lekken. (Kan Rusland de Amerikaanse verkiezingsuitslag écht beïnvloeden? Ja.) Het internet of things zorgt ervoor dat we via steeds meer apparaten verbonden zijn aan het internet en dat mensen met goede en slechte bedoelingen steeds meer data over ons verzamelen. (Kunnen we over een paar jaar via Tinder stemmen op politieke kandidaten?). Bots kunnen mediaverslaggeving manipuleren. En ga zo maar door. De paradox is dat we niet kunnen weten hoe de toekomst van cyberveiligheid eruitziet, maar tegelijk moeten nadenken over hoe die toekomst eruitziet om goed bewapend te kunnen zijn.

hillary_clinton_speech_at_democratic_national_convention_july_28_2016
Foto: Maggie Hallahan / Wikimedia Commons

A4’tjes en online campagnes
Door Eva van Rijnberk

Hét politieke moment van 2016? Hmm. Afgezien van het feit dat we er wat nieuwe partijen bij hebben gekregen (VNL, Forum voor Democratie, GeenPeil, en DENK, die vooral sinds Sylvana Simons zich bij hen aansloot dit jaar flink wat aandacht kreeg). Onze premier Mark Rutte drie uur lang uitzendtijd heeft gekregen in Zomergasten waarin alles wat hij vertelde zo saai was dat alleen zijn ‘pleur op’-uitspraak (terecht) bleef hangen, maar dit (onterecht) 71 keer werd herhaald in de Algemene Politieke Beschouwingen, hij trouwens ook nog even een snelle sorry aanbood zodat hij met schone lei de campagne in kon. Geert Wilders de rechtsstaat in twijfel trekt, elke scheet van hem een pushbericht wordt en de PVV bovenaan in de peilingen staat, gewapend met zijn A4’tje (waar De Correspondent vijf minuten voor nodig heeft om er met een nuchtere blik naar te kijken). Intussen Lodewijk Asscher is verkozen tot nieuwe lijsttrekker van de PvdA en Diederik Samsom na jaren van bloed, zweet en tranen als eerste PvdA-partijleider werd weggestemd door zijn leden. De SP met het Nationaal Zorgfonds (ja, dat is een initiatief van de SP) het eigen risico wil afschaffen. Jesse Klaver online lekker bezig is (denk gifjes, denk ondertitelde, vierkante video’s, denk ‘apptivisme’), Alexander Pechtold nog even blijft houthakken voor hij plankgas de campagne instapt, vind ik er tot nu toe weinig aan. Wat jij?

diederik_samsom_spijkenisse
Foto: Wouter Engler / Wikimedia Commons

De couppoging in Turkije
Door Ufuk Esmer
Vergeet de presidentsverkiezingen van de VS. Vergeet Duitsland, de Brexit, het Oekraïne-referendum, de PvdA-lijsttrekkersverkiezingen. Vergeet het allemaal. Een speler is een jaar lang consequent (negatief) in het nieuws geweest: Turkije. De massale zuiveringen van het ambtenarenapparaat. Bomaanslagen, grondwetswijzigingen. Ruzie met Irak, een verborgen oorlog in Koerdistan, de vluchtelingendeal, megafoon-diplomatie. De burgemeester van Ankara die buitenlandse media van een aanslag beschuldigt. Never a dull moment.

Maar ondanks al het bovenstaande springt voor mij één moment ertussen uit: de couppoging van 15 juli 2016. Wat 2017 ons ook brengt, de couppoging zal een rol spelen in de politieke relatie tussen Europa, de VS en Turkije. Het beïnvloedt alle politieke keuzen die de NAVO-bondgenoten ten aanzien van het gehele Midden-Oosten (zullen) nemen. Alleen al daarom is dit hét moment van 2016.

Het nieuws en de achtergronden over de coup zelf vind ik echt ongelofelijk. De welhaast amateuristische uitvoering van de coup. Twee sleutelmomenten in de nacht: een geïmproviseerd FaceTime-interview waarin president Erdogan de bevolking oproept om in opstand te komen én twee straaljagers die het vliegtuig waar Erdogan in zit in het vizier hebben maar niet schieten. De Whatsapp-conversaties van een deel van de coupplegers. En dit is nog maar het topje van de ijsberg. Het leest bijna als een spannend boek, als het niet echt gebeurd zou zijn.

hakar_28338755964
Foto: simsek hb / Wikimedia Commons

Lees ook deel 1 van de politieke momenten van 2016 volgens BKB’ers!