Belgische verkiezingen

Dat was hem dan. “De moeder aller verkiezingen” zit erop en het onderhandelen kan beginnen. De laatste fase van de campagne werd overschaduwd door twee zware gebeurtenissen. Ten eerste was er het overlijden van staatsman Jean-Luc Dehaene en vervolgens op 24 mei de aanslag op het Joodse museum in Brussel. Met dubbele gevoelens ging België naar de stembus.

Zoals verwacht won de Vlaams-nationalistische N-VA met grote overmacht in Vlaanderen, maar omdat de extra winst vooral bestond uit overlopers van extreem-rechts, is de N-VA in feite niet heel veel opgeschoten. De klassieke middenpartijen hielden stand en met name het CD&V lijkt te kunnen bepalen welke kant het nu op zal gaan.

Onderhandelen
Vooraf was de verwachting dat wanneer de N-VA in Vlaanderen over de dertig procent zou gaan, het weleens heel erg moeilijk zou worden voor de klassieke Vlaamse middenpartijen om samen een meerderheid te vormen. Maar omdat het confederalistische verhaal van de N-VA kennelijk alleen de stemmen van Vlaams Belang en de libertaire Lijst Dedecker wist op te vegen, veranderde er in wezen niet veel aan de positie van CD&V, Open VLD en sp.a. Desalniettemin ligt het initiatief nu duidelijk bij de N-VA. Bart de Wever wil graag eerst een Vlaamse regering vormen, alvorens aan de pittige federale regeringsvorming te beginnen. Deze gang van zaken kon alvast rekenen op een “nee” van CD&V’s Kris Peeters. Het steekspel is begonnen.

Aan Franstalige zijde heeft de N-VA weinig vrienden meer over. Op sociaal-economisch vlak zou de liberale MR nog het meest in de buurt komen, maar voorzitter van MR Charles Michel gaf recent nog aan zéro vertrouwen te hebben in Bart de Wever c.s. Het wereldrecord onderhandelingen zit nog vers in het geheugen en het is geen geheim dat de starre houding van De Wever daar een grote rol in heeft gespeeld.

Di Rupo
Aan Waalse zijde was de PS van premier Di Rupo, ondanks het verlies van enkele zetels, alsnog vrij ruim de grootste partij. Het verlies was vooral te wijten aan de regeringsdeelname, waardoor onder andere de marxistische PTB (Parti du Travail de Belgique) voet aan de grond kon krijgen. Deze partij is overigens de enige Belgische partij die landelijk opereert, maar in het Vlaamse parlement kon de PTB, daar PVDA (Partij Van De Arbeid) genoemd, geen zetel bemachtigen. Weliswaar zijn er voor de Waalse regering ook coalities denkbaar zonder de PS, maar in dat scenario zal de PS wellicht ook bedanken voor een rol in het federale parlement.

Tweedeling Brussel
Tussen alle Vlaams-Waalse discussies door, zou de stad die België bij elkaar houdt bijna vergeten worden: Brussel. De kloof tussen arm en rijk is er al jaren enorm groot en dat wordt wederom duidelijk in de verkiezingsuitslag. In de welvarende Zuidelijke gemeenten won de MR, terwijl in de armere Noordelijke helft de PS domineert.

De affaire rond de vliegroutes van Wathelet speelde hier ook een grote rol. Het Wathelets partij, de cdH, leek lange tijd de wind in de zeilen te hebben. Nu de vliegtuigen echter niet om maar over de hoofdstad vliegen, is die opmars gestaakt. De mea culpa van Wathelet kwam te laat en een oplossing werd bovendien geblokkeerd door de Vlaamse ministers die de vliegtuigen liever over afvoerputje Brussel zien blijven vliegen dan over de lichtbevolkte buitenwijken waar zij hun electoraat vinden. Het FDF, de partij die opkomt voor de Franstaligen, speelde bovendien nog slim in op de onvrede in Brussel, door last-minute flyers met vliegtuigen te verspreiden en daarmee de politiek neutrale Pas Question! beweging te kapen.

Winnaars
Door de veelzijdigheid van deze verkiezingen, leek uiteindelijk bijna elke partij wel ergens de overwinning te kunnen claimen. Pas als de verschillende regeringen straks gevormd zijn, zullen de echte winnaars bekend zijn.

Koen Elzerman
Koen Elzerman (1987) is freelance sociaal geograaf en planoloog. Hij deed onderzoek naar bevolkingsdaling in Parkstad Limburg, is mede-oprichter van Stadshub en werkt als aardrijkskundedocent in zijn woonplaats Brussel. Van daaruit volgt hij voor ons de Belgische politiek.